Regn sumar minne
«Det var mykje regn i slåtten det året», er tittelen på dette dataprint-bilete av Fridtjov Urdal.
Kor det kjem frå dette at veret var betre før? Det var meir sol og meir snø. Det regna og bles før óg, men ikkje slik som no. Ja, de veit. Minne er ein ting, statistikk og metrologi noko anna. Men dei skal ikkje få leggje seg i dette. Det er lenge sidan. Det var i den tid ein hadde slipestein med sveiv og slo med stuttorv mellom steinane. Det var så vidt det var lov å plukke blåbær og berge turrhøy på ein sundag, om det var meldt regn til natta. Det var i den tida då det var orden på ting og skil på årstider, helg og yrk. Visst var der sumrar då ein sto i silregnet og hesja vått gras fullt med padder og svartsniglar, og hesjane vart ståande til dei var brune og ein fekk mangel på staur. Så var det óg somrane med kleggebit då det var så lite regn at brønnen gjekk tom og vatnet måtte berast frå elva. Men i regelen så skulle det vere ei dugeleg elvafylle og to for summaren.
Det vil seia at vatnet var så stort at det gjekk inn til mitt på golvet i steinhuset på Løypa. Det var når Bjarnen sa: – Det var mest ikkje kommande utfor ei dør. Men ut gjekk han og slo med langorv i silregnet. – Eg har no mest ilt av hånå, sa ho Helena. Ho sto og hesja. Dagane då elva var full av kvit-gule skum-hattar og Gamlesaga gjekk buldrande kvit og sette Lonene under vatten så dei på Ura ikkje fekk slege. Og regnbyene kom lik blakrande grå faner langsmed fjell og bergsva. Vindflagene for svarte over grå vassyte. Kyrne samla seg utfor grindene og ville i hus alt tidleg på ettermiddagen. Då var det sønnavind og vatten så det forslo og då beit små-auren villeg berre ein fekk makkongelen ut i sivkanten.
Når elvaflaumen kom gjekk sjø-ørreten opp og då var sommaren slik den skulle vere. Då skein det alltid opp att så hesjane vart knasande turre og kunne fyllast på ny. Ja, når fineveret kjem får ein atte for da ein fekk unnagjort i styggevêra. Det var den gong då det var sommar- sundagar med sol då ein kunne sjå det gjekk karar i kvite skjorter på Urahogen endå det ikkje var basar den sundagen. Batalden hadde skodde hatten på til langt ut på dag. Dagar med humlesurr i glaskarmen og gaukemål aust i lianen, medan ripsen modnast på hagebuskene og kattane låg på solvarme trappehella. Det var då ein kunne gå tørrskodd i blå tysko.
No har det vore den eine elvafylla etter den hi i vekesvis. Det er dette ulidelege styggveret som kallar fram minnebilete frå ei onnor tid som kan hende ikkje var så mykje annleis likevel, for det skulle ikkje så lenge med opphaldsver til før det vart tala om turkesommaren i 1933. Då høystålet var helvta av det som var vanleg og potetene var ikkje større enn hasselnøtene. Men så kom det så veltande med hå det året då regnet endeleg slo til.
Av Fridtjov Urdal, 9. august 2026.