,

– Svingen på Myklebust er farleg

Den omtalte svingen må Myklebust er smal og uoversiktleg, og vanskeleg å få eit dekkande bilete av.

– Eg reknar med at det er svingen 100 meter vest om brua på Myklebust du meiner, seier sjåfør på mjølkebilen, Jan Magne Herstad, når han vert spurt om korleis han opplever «den smale svingen» på Myklebust.

Ingen vi spør er i tvil om kva sving det er snakk om. Nokon ser på han som ein av mange smale svingar der det berre gjeld å avpasse farten og kunne rygge, medan andre kjenner på frykta for kva dei møter når dei sig inn i svingen, evna til å rygge vert fråverande og det mest må gå gale når det kjem bilar i mot i stor fart.      

– Vi har vore veldig mykje i den svingen på Myklebust og henta krasja bilar, mange gonger i året, i mange år. Det er berre nokre veker sidan vi var der sist, seier dagleg leiar Ole Johni Havn i Havnen auto i Eikefjord. 

– Det er ei skam at den svingen ikkje er utbetra for lenge sidan. Han er farleg, seier Ronny Brandsøy, som har brøytt Frøysjøvegen i 33 år og køyrer her ofte med store bilar.

Det er meir enn 20 år sidan grunneigar Leif Myklebust gav Sogn og Fjordane fylkeskommune løyve til vederlagsfritt å skyte vekk bergnakkane i den svingen og utvide han med ein meter. Korkje vegen eller svingen er dimensjonert for den trafikken som er her i dag.

              Bergingsbilar frå Havnen auto er eit vanleg syn på Myklebust.

På Myklebust var bygdevegen ferdig i 1962. Deretter var det stopp i vegbygginga til i 1981, då kom det veg vidare til Vindspollen/Mulelid. I 1987 vart det veg til Sørgulen, og i 1993 opna vegen mellom Sørgulen og Botnane. Då vart fartsgrensa gjennom Myklebust sett til 50 km. Det kom veg mellom Årebrot og Botnane i 1987.

– Då dei skulle til å køyre stein frå steinbrotet i Seljestokken til vindkraftanlegget på Guleslettene var Vegvesenet her og såg på både vegen og svingen. Sjølv om dei kunne ordne svingen utan kostnad til grunn var dei ikkje interesserte. Det var for dyrt, sa dei. Det ville gjort vegen ein meter breiare og meir oversiktleg, seier Kåre Vedvik.

Han ser at store bilar/trailarar køyrer heilt på kvitstripa på begge sider av vegen. Det er mest uråd å gå der med barnevogn, og knapt for gåande. Her er mykje tungtrafikk og annan trafikk til fiskeanlegget i Botnane, steinbrotet i Seljestokken og båtverkstaden der, mjølkebil og andre store køyretøy. Det er store bilar med grus og stein, smolt og fôr, og no for tida tømmerbilar med hengar.

Kåre Vedvik meiner at den smale svingen på Myklebust er den verste av mange svingar på Frøysjøvegen, Myklebust-Årebrot; her er ein utan oversikt, kurva på vegen er feil og det er høgt utfor om ein kjem ut på kanten. Rekkverk er det ikkje plass til og bilane som møtest der må rygge i sving, same kva trafikkreglane seier. – Vi har møtt mange vitskremde folk i den svingen, som nektar å rygge. Både lokale og tilreisande køyrer for fort. Dei peisar inn i svingen og er avhengige av at den møtande bilen har låg fart, maks 35 km, og sjølve må dei stå på bremsen. Aller verst er det å rygge der om vinteren når det er glatt og snøkave, då ser du absolutt ingenting. Då burde her vore lysregulert. Det kunne vore ei løysing heile året, med ei utkøyrsle på begge sider av svingen, meiner Kåre Vedvik.

Kåre og Jorunn Vedvik kan sitte i stova og sjå små og store bilar innta tunet deira.

Dette tunet er ein mykje brukt møteplass.

Jorunn og Kåre Vedvik er pensjonistar og bur i eitt av tuna som er mykje brukt som møteplass når store bilar møtest og må rygge seg ut av vegen. Det same gjeld bubilar om sommaren, som må inn på tunet her for å sleppe forbi andre. Sams for mange av bilane er at dei kjem hit for fyrste gong og ikkje er vande med så tronge forhold. – Det er mykje rart å sjå og mest eit under at her ikkje har skjedd meir alvorleg skade, i alle høve ikkje på folk. Men bergingsbilar ser vi ofte, dei kjem for å hente bilar som ikkje er køyrande lenger. Lastebilar i 80 km gjennom tunet her er ikkje uvanleg, sjølv om skiltet for fartsgrensa på 50 km står her, seier Kåre Vedvik.

Trafikken på Myklebust har auka svært mykje sidan Jorunn Vedvik kom dit i 1969, og også sidan dei sjølve hadde to barn som ferdast i vegen. No er det naboen sine born ho ottast for.  Ho er vel van med å køyre bil til arbeid i Svelgen, men har aldri heilt forsona seg med den uoversiktlege svingen. – No er det mest så eg skjelv til eg er gjennom den svingen, det er den som gjev meg lyst til å slutte å køyre bil. Trafikken, og særleg tungtrafikken, har auka mykje dei siste tiåra. Eg har ei kjensle av at det ikkje er så nøye med oss som bur her. Vi er for få i den store samanhengen, der svingen truleg vert sett på som både for dyr og for liten til å bli gjort noko med, sjølv om ei utbetring av den ville gagne alle som ferdast her, seier Jorunn Vedvik.

Maja Vedvik: – Både eg og barnevogna måtte i grøfta

Maja og Robert Vedvik er naboar til Jorunn og Kåre Vedvik. Maja arbeider på Svelgen omsorgssenter og han i Nordsjøen. Dei har to døtrer, Birgit på 9 år og Agnete på 7 år. Dei går på skule i Svelgen.

Birgit, Maja, Robert og Agnete Vedvik bur nær vegen gjennom Myklebust.

   Vegen går gjennom tunet til Maja og Robert Vedvik og med skilt og syklar prøver dei
å signalisere at her ferdast barn.

Birgit og Agnete trenar seg i trafikken mellom heimehuset og naboen.

Robert Vedvik vaks opp på Myklebust og har merka kor trafikken har auka sakte men sikkert. – Vegen skulle vore lagt bak busetnaden, men det var ingen som den gongen kunne sjå føre seg den trafikken som er her no, og heller ikkje storleiken på bilane. På dei smalaste partia må bilane inn på dei private tuna til folk for å passere kvarandre, seier Robert Vedvik. Det er ikkje uvanleg å finne lykter og bildelar langs vegen, og lykteglas når dei plukkar bær. Sjølve bur dei ikkje i den verste svingen, men i ein annan, som også er uoversiktleg.

– Enkelte køyrer hardt. Du ser maks fem meter når du ser «langt fram» i vegen her, og fleire stader er det stupbratt utføre, seier Maja Vedvik. – Å gå langs vegen med barnevogn var mest uråd, både eg og barnevogna måtte i grøfta.  Vi likar å følgje ungane når dei skal ut, for vegen går gjennom tunet. Det er skummelt å stå og vente på skulebussen, sjølv om det er 50-sone her. Den byrjar/sluttar nær tunet vårt og det er meir vanleg at folk køyrer i nærmare 80 enn at dei held fartsgrensa forbi her, seier Maja Vedvik.

Men samstundes må borna lære seg til å takle trafikken i vegen, og det er ikkje enkelt. På det smalaste partiet, i den mest uoversiktlege svingen, må både born og vaksne i grøfta når det kjem bilar. Og grøfta kan vere djup for små barn, dei har valet mellom å gå der eller ut på kanten, der det er høgt utfor. Maja går i yttersving med dei for å bli sette av bilane, medan Robert held seg i innersvingen. Når det er mykje nedbør kan susen av elva høyrest ut som det kjem bilar.

Det var fyrst sist sommar at dei to borna fekk lov til å gå åleine frå huset deira, gjennom den smale svingen og over elva til leikekameratar på toppen av bakken. Maja Vedvik er usikker på når ho vågar å la dei å gå åleine til busstoppen i Myklebustkrysset.

Birgit på ni år og Agnete på sju synst ikkje lenger at vegen er skummel. No er dei store nok til å gå åleine til naboane Jorunn og Kåre Vedvik. Det er ei strekning på eit par hundre meter, mellom to svingar, som har vore vegtreninga deira, der skal dei også lære seg å sykle. – Vi har vore veldig strenge med å sleppe dei ut i vegen på eiga hand, fordi innsatsen er for høg, seier Maja Vedvik.

Haldis Myklebust Førde: – Har sett mykje rart

Barndomsheimen til Haldis Myklebust Førde var i det brune huset «opp på svingen» med god utsikt ned på det som skjedde i svingen. No har ho hytte der vi køyrer inn i svingen frå aust, og oppkøyrsla til hytta er mykje brukt til å rygge opp i for å sleppe forbi bilar. Det er berre plass til ein bil i svingen.

 

Frå barndomsheimen til Haldis ser ein rett ned i den smale svingen.  

Oppkøyrsla til hytta til Haldis og familien er mykje brukt til rygging.

– Det har unekteleg vore mykje rart å sjå fram gjennom åra. Folk som tekstar på mobilen når dei køyrer i den uoversiktlege svingen, elendige ryggekunnskapar og altfor stor fart, særleg på dei bilane som kjem austfrå. Det er som dei trur dei har meir oversikt enn dei har, seier Haldis Myklebust Førde.

Ho veit ikkje om alvorlege personskader etter kollisjonar i svingen, men det har vore mykje skade på bilar og motorsyklar.  – Vegen er på ingen måte dimensjonert for den trafikken som er her i dag og fartsgrensa burde vore 30 og ikkje 50. Trafikken i helgane har auka svært mykje dei seinare åra, tykkjer Haldis. – Vi er mange som har hytte og hus i området, og er her mykje. Mange heimekjære som pustar litt lettare når vi kjem oss utover her.

Det er meir enn 20 år sidan far hennar, Leif Myklebust, sa med fylkeskommunen at dei vederlagsfritt kunne skyte vekk dei små og få bergnakkane, og utvide vegen med ein meter i denne svingen. Men ingenting har skjedd. Ho minnest at faren ofte var nedi vegen for å hjelpe folk som hadde fått problem av ulikt slag. Ofte hadde dei hamna i grøfta på oppsida og måtte dragast oppatt med traktor. – Det er som regel dei som kjem frå aust som sig med sakte fart inn i svingen. Eg hugsar ein eldre kar, som budde i Mulehamn, som tuta gjennom heile svingen for å varsle at han kom. Vi lo av det då, men det var kanskje ikkje så dumt? Det var før det i 1993 kom veg til Botnane og Årebrot og trafikken auka veldig mykje og berre held fram med det.

 

        Så langt inn i svingen kan du slå fast at du ikkje møte andre bilar denne gongen.

– Korleis er det å vere fotgjengar mellom tuna her?

– Det er mest uråd. Du er meir i grøfta enn på vegen. I svingen er det berre plass til ein bil i gongen og trillar du sykkel eller barnevogn må du i grøfta, og den er delvis ganske djup. Der kan du bryte deg sund. Ikkje for ungar å gå der. Vi som vaks opp her lærde oss å lytte etter bilar og ulike naturlydar, men det er ikkje barnelærdom i dag. Difor trur eg trafikken kjem meir brått på folk og til verre er det, særleg når farten jamt over er høg.

– Oppkøyrsla til hytta di er mykje brukt?

– Ja, det er dit folk ryggar når dei møter bilar i svingen. Som oftast er det dei som kjem frå aust som ryggar, og det er rett som det er to bilar som ryggar seg opp i tunet vårt. No har vi fått barnebarn og på grunn av farten og trafikkforholda vil vi sette opp grind og gjerde.

– Kva då med ryggeplassen?

– Nei, vi innser vel at vi ikkje kan ta vekk heile den, men vi må sette opp gjerde slik at vi slepp bilar opp i tunet. Men utan oppkøyrsla vår må folk rygge veldig langt før dei kjem til eit anna tun dei kan kome seg ut av vegen i. Folk kvir seg for å rygge innover i svingen for der er det høgt utføre og svært uoversiktleg. Svingen hallar dessutan innover, så særleg på glatt føre kan ein kjenne at bilen dreg seg mot grøfta på oppsida.

– Korleis er det å sitte ute på hytta og sjå på trafikken?

– Det kan vere nervepirrande når det er mykje trafikk og stor fart. Mange gonger er det berre flaks at det går bra. Nokon vert heilt fortvila når dei må rygge, dei kan det ikkje, eller vert redde fordi dei ikkje har oversikt. Det hender at vi tilbyr oss å rygge bilen for folk som ikkje kjem seg av flekken. Då vert det fort kork og endå verre å løyse opp floken. Det hadde hjelpt mykje å fått retta ut denne mest uoversiktlege svingen her på Myklebust, seier Haldis Myklebust Førde.

Ronny Brandsøy: – Det er ei skam at svingen ikkje er utbetra

 

Ronny Brandsøy og brøytebilen, men ikkje i den aktuelle svingen. Foto:Privat.

Ronny Brandsøy har brøytt Frøysjøvegen sidan 1993 og køyrt her mykje med store bilar. Han meiner at den smale svingen på Myklebust er farleg og at det er ei skam at han ikkje er utbetra for lenge sidan. Folk kan få problem der om dei er aldri så flinke sjåførar, seier han.

– Korleis er svingen farleg?

– På det verste vil snøen presse brøytebilen utfor vegen når eg brøyter den svingen om vinteren, og kjem frå vest – Då må eg ta opp skjæret og køyre til Myklebustkrysset og snu, slik at snøen fer utfor på nedsida når eg kjem attende til svingen. Men når eg kjem den vegen vert brøytebilen pressa inn mot berget og grøfta i svingen, vegen hallar innover og er ofte glatt om vinteren, seier Ronny Brandsøy.

– Men det er vel ikkje kvar vinter det er så mykje snø at dette skjer?

– Nei, men det har hendt meg fleire gonger enn ein kanskje vil tru utifrå vanleg snømengde. Det er ofte meir snø på Myklebust enn her lenger ute og eg er avhengig av at folk langs Frøysjøvegen ringjer meg om føreforholda, sidan dei varierer så mykje. Folk er veldig flinke til det. Eg hadde slutta å brøyte Frøysjøvegen for lenge sidan om det ikkje var for det gode samabeidet eg har med folk slik.

Ronny Brandsøy driv familieverksemda Brandsøy Maskin på Årebrot og har køyrt mange store bilar, med tung last, på denne vegen. – Du har fått rygga din del?

– Ja, det blir ein del rygging. Men det er óg vi som har største bilen som har best oversikt, sjølv om ingen ser heile svingen. Eg ryggar når eg ser folk plundrar med det, men dei som er kjende her ryggar om det er mogeleg med omsyn til plassen. Det er ein typisk veg der ein må hjelpast åt for å få flyt i trafikken.

Bilete frå den farlege svingen i 2021.

– Er det fleire grunnar til at du meiner svingen er farleg?

– Han er svært smal og uoversiktleg, det er ikkje plass til rekkverk og det er høgt utføre på nedsida. Mange køyrer fort, altfor fort etter forholda. Sjølv om du sjølv køyrer sakte inn i svingen kan det kome bilar imot i høg fart. Det er mest eit under at det ikkje har enda bilar utfor i dei mange kollisjonane som har vore i svingen på Myklebust. Det eg veit har det heldigvis ikkje vore alvorlege personskader, men det er ikkje uvanleg at bilane vert køyrde vekk av bergingsbilar.

– Når eg har snakka med folk om denne svingen er det mange som seier dei kvir seg for å køyre der, og dei er særleg redde for å rygge seg utfor når dei kjem frå sør og må rygge. Er største problemet at mange av oss er dårlege til å rygge?

–  Du kan få problem i den svingen der om du er aldri så van eller «flink» til å rygge. Ein aldri så liten feil med rattet og du kan fare utfor. Kjem du i stor fart kan du skubbe møtande bil utfor i kollisjonen. Fer bilen utfor vegen på nedsida trillar bilen rundt. Vi skal vere sjeleglade for at her ikkje har skjedd alvorlege ulukker.

–  Du kallar det ei «skam« at svingen ikkje er utbetra på over 20 år?

– Ja, det meiner eg. Det kan ikkje vere store jobben å sprenge vekk dei små bergnakkane som stikk ut i innersvingen der, og utvide vegen på det viset. Alt kostar pengar, men eg har vanskeleg for å skjøne at det blir veldig dyrt. Det vil i alle høve vere fort gjort. Eg skjønar ikkje kvifor det ikkje er gjort når grunneigar har gjeve grunn for lenge sidan, og trafikken er så stor i høve til det vegen var bygt for. Ei utbetring av den smale svingen på Myklebust ville med enkle grep gjort Frøysjøvegen betre og tryggare å ferdast på, både til fots og i bil, seier Ronny Brandsøy.

Jan Magne Herstad. – Det blir ein del rygging

– Eg reknar med at det er svingen 100 meter vest om brua på Myklebust du meiner, seier sjåføren på mjølkebilen, Jan Magne Herstad, når han vert spurt om korleis han opplever «den smale svingen» på Myklebust. – Det har blitt ein del rygging der ja, når eg møter bil i den svingen. Vi som sit høgt ser også betre enn  dei som køyrer personbil. Eg ryggar ofte fordi det går raskare enn om personbilen skal rygge, vi har betre speglar å rygge etter og betre oversikt. Men eg synst folk er flinke til å stoppe når dei ser tankbilen, seier Herstad.

– Det mest utfordrande i den svingen er når det er minusgrader og det legg seg blank is på asfalten, som det kan vere vanskeleg å sjå. Då må farten ned. Eg kan ikkje hugse å at eg har vore «nære på» å kollidere der, men det hjelper nok mykje at dei fleste som køyrer der kjenner vegen godt, trur Jan Magne Herstad.

Nok ein samanstøyt i den smale svingen på Myklebust, og redningsbilar frå ulike etatar er på plass. 

Ole Johni Havn: – Vi har henta mange krasja bilar der

– Vi har vore veldig mykje i den svingen på Myklebust og henta krasja bilar, mange gonger i året, i mange år. Det er berre nokre veker sidan vi var der sist, seier dagleg leiar Ole Johni Havn i Havnen auto i Eikefjord. – Det er ein dritveg, som det mest ikkje går an å køyre fort på, men fort nok til å krasje i den smale svingen og trenge bergingsbil etterpå. Vi er i det heile ofte ute og hentar krasja bilar på Frøysjøvegen, men denne svingen på Myklebust peikar seg ut, seier Havn.

Mange langs Frøysjøvegen hugsar den gongen det kom bergingsbil for å hente ein annan bergingsbil frå Havnen auto som hadde fare i grøfta i den svingen.

– Ja, det hugsar vi også. Vi hadde vore på Årebrot og henta ein traktor som skulle på verkstad. På heimveg møtte bergingsbilen ein personbil i den smale svingen på Myklebust. – Bilen hadde stor fart etter forholda og for å unngå kollisjon måtte vi vrenge bergingsbilen inn mot berget og grøfta. Han var ikkje køyrande etterpå, så vi måtte ut med ein annan bergingsbil for å hente han. I grunnen eit nokså typisk døme på det som ofte skjer når bilar møtest i den svingen, seier Ole Johni Hamn, i Havnen auto.

Tekst og bilete Magni Øvrebotten, september/oktober 2026.

/av
,

Botnane blir rydda fram att

Gravstaden i Botnane vart både lys og open.

Siste vekene har Sunnfjord Skog drive med granfelling i Botnane, i den tett granskogen i Øvrebotten og langsmed Frøysjøvegen frå Øvrebotten til gravstaden i Sørbotten. Sjølve gravstaden vart lys og open etter at granene mot nord og aust vart vekke. Dei livda for vinden, men tok mykje lys. Hogstmaskinene skal også til Seljestokken og ta ned granskog.

Arbeidet med felling av den avtalte granskogen er ikkje ferdig enno, og det har ikkje lukkast oss å få tak i Martin Braanaas i Sunnfjord Skog for å høyre om arbeidet. Granfellinga byrja hjå Torbjørn Øvrebotten på Selja og i Brendene, område folk går gjennom når dei skal i Nøre dalen. – Eg hadde ikkje begrep om at det var så mykje stor granskog i desse granfelta. Det var kalkulert med 500 kubikk der, og det er i alle høve det dobbelte. Og sitkagrana er betre enn sitt rykte i kvalitet, for eg hadde ikkje rekna med at her var så mykje sagtømmer, seier Øvrebotten. Etter det vi skjønar er det også tilfelle i dei andre granfelta det så langt er felt gran i.

Det er lenge sidan vi såg leia frå Brendene på veg mot Nøre dalen. 

Det er ei hogstmaskin og ein lastbærar som tek ned og køyrer tømmeret ned til vegen og legg det i la der. Og der vert tømmeret henta og køyrt til tømmerkaia i Eikefjorden. Det er 32 kubikkmeter tømmer i kvart lass, som vert sendt til Tyskland for vidareforedling.

 

I Trollhogane er granskogen no vekke på begge sider av vegen.

Skjervelva har kome fram att i lyset.

Mykje meir kubikk enn rekna med.

Det var styremedlem i Botnane og Årebrot grendalag, John Sande, som tok initiativet til å få felt granskog i Botnane. Til liks med folk elles i bygda er han begeistra over å sjå att område som ikkje har vore framme i dagslyset på mange år. – Eg har lenge sagt at når mi tid er omme så vil eg ikkje ligge på den mørke gravplassen her i bygda. Men no var eg der hin dagen og må visst revurdere det. No er det lyst over heile plassen, skjemtar han.

– Til denne tid er det hogsmoden skog som er teken ned, kva med den som aldri vert hogstmoden og verdi i å ta ned?

– Det er mykje av den og eg håpar vi kan få hjelp av det offentlege med det. Har byrja så smått å undersøke kva ordningar som finst. I fjor søkte eg Miljødirektoratet om støtte til å ta ned den skogen eg sjølv eig. Dei var positive til tanken, men ville ta eit større område om dei fyrst skulle byrje på slikt, og dei ville ha med kommunen og andre. Det nyttar lite om ein grunneigar tek ned skogen dersom naboen let sin stå og frø seg vidare. Grana bryr seg ikkje om eigedomsgrenser, så om vi skal lukkast med dette må alle grunneigarane vere positve til å hogge ut større område, seier John Sande. Sist vinter hogg han ned eit lite granfelt attmed tunet sitt i Sletten og fekk røyne kor tungt og arbeidskrevjande det er å ta sjølv. Også difor viktig å gå saman om maskinfelling der det let seg gjere.

 Dette er tømmervelta innanfor gravplassen.


Gravplassen sett frå utsida mot nordvest.

 

Muren på gravplassen sett mot Korsnesvika.

Vi håpar å få oppdatert teksten med litt meir informasjon etter kvart i granfellinga, så i denne omgang prioriterer vi å syne bilete av eit Botnane vi ikkje har sett dei siste 30 åra.

Tekst og foto: Magni Øvrebotten 6. september 2026. 

/av
,

Regn sumar minne

 

«Det var mykje regn i slåtten det året», er tittelen på dette dataprint-bilete av Fridtjov Urdal.

Kor det kjem frå dette at veret var betre før? Det var meir sol og meir snø. Det regna og bles før óg, men ikkje slik som no. Ja, de veit. Minne er ein ting, statistikk og metrologi noko anna. Men dei skal ikkje få leggje seg i dette. Det er lenge sidan. Det var i den tid ein hadde slipestein med sveiv og slo med stuttorv mellom steinane. Det var så vidt det var lov å plukke blåbær og berge turrhøy på ein sundag, om det var meldt regn til natta. Det var i den tida då det var orden på ting og skil på årstider, helg og yrk. Visst var der sumrar då ein sto i silregnet og hesja vått gras fullt med padder og svartsniglar, og hesjane vart ståande til dei var brune og ein fekk mangel på staur. Så var det óg somrane med kleggebit då det var så lite regn at brønnen gjekk tom og vatnet måtte berast frå elva. Men i regelen så skulle det vere ei dugeleg elvafylle og to for summaren.

Det vil seia at vatnet var så stort at det gjekk inn til mitt på golvet i steinhuset på Løypa. Det var når Bjarnen sa: – Det var mest ikkje kommande utfor ei dør. Men ut gjekk han og slo med langorv i silregnet. – Eg har no mest ilt av hånå, sa ho Helena. Ho sto og hesja. Dagane då elva var full av kvit-gule skum-hattar og Gamlesaga gjekk buldrande kvit og sette Lonene under vatten så dei på Ura ikkje fekk slege. Og regnbyene kom lik blakrande grå faner langsmed fjell og bergsva. Vindflagene for svarte over grå vassyte. Kyrne samla seg utfor grindene og ville i hus alt tidleg på ettermiddagen. Då var det sønnavind og vatten så det forslo og då beit små-auren villeg berre ein fekk makkongelen ut i sivkanten.

Når elvaflaumen kom gjekk sjø-ørreten opp og då var sommaren slik den skulle vere. Då skein det alltid opp att så hesjane vart knasande turre og kunne fyllast på ny. Ja, når fineveret kjem får ein atte for da ein fekk unnagjort i styggevêra. Det var den gong då det var sommar- sundagar med sol då ein kunne sjå det gjekk karar i kvite skjorter på Urahogen endå det ikkje var basar den sundagen. Batalden hadde skodde hatten på til langt ut på dag. Dagar med humlesurr i glaskarmen og gaukemål aust i lianen, medan ripsen modnast på hagebuskene og kattane låg på solvarme trappehella. Det var då ein kunne gå tørrskodd i blå tysko.

No har det vore den eine elvafylla etter den hi i vekesvis. Det er dette ulidelege styggveret som kallar fram minnebilete frå ei onnor tid som kan hende ikkje var så mykje annleis likevel, for det skulle ikkje så lenge med opphaldsver til før det vart tala om turkesommaren i 1933. Då høystålet var helvta av det som var vanleg og potetene var ikkje større enn hasselnøtene. Men så kom det så veltande med hå det året då regnet endeleg slo til.

Av Fridtjov Urdal, 9. august 2026.

/av
,

Line Dybedal duo til Årebrot

Botnane og Årebrot grendalag har dei siste åra satsa ein del på konsertar og det er alltid ein sjanse å ta med omsyn til publikum. Men den sjansen må vi ta. Vi tinga Line Dybedal etter årsmøte i vår og ho har ein konsertturne i Sunnfjord no på ettersommaren. Difor ekstra spennande kor mange som kjem til konserten hjå oss på Årebrot grendahus. Billettane kostar kr. 300 for vaksne, kr. 100 for dei mellom sju og 18 år og dei minste gratis. Det vert sal av mat frå kl.17.00.

Vi la konserten til ein søndag for at dei som ikkje vil køyre kan ta rutebåt mellom Florø og Villevik på Årebrot. Kystvegekspressen går frå Florø kl. 16.30 og er på Villevik kl. 16.40. Det går rutebåt attende frå Villevik og direkte til Florø kl. 21.40. Elles køyrer folk til Årebrot grendahus, Frøysjøvegen 4200.

Dei som ikkje er lokalkjende kan bli forvirra av å få opp Svelgen som adresse når dei søkjer på kvar Årebrot er, særleg sidan Årebrot ligg i Kinn kommune og har felles postadresse med nabobygda Botnane, som ligg i Bremanger kommune. De som køyrer tek av frå fylkesveg 614 på Myklebust og køyrer Frøysjøvegen mest til endes.

Om nokon brukar eigen båt kan de legge til ved kaia/flytebrygga i Søre Vågen på Årebrot. Det er avtalt med grunneigarane Marit og Ronny Brandsøy.

Musikk prega av havet og naturen

På spørsmål om kva kan vi vente oss av Line Dybedal duo svarar ho at vi får vere med inn i eit musikalsk landskap der drøymande melodiar og ektefølte tekstar smeltar saman til noko heilt unikt.

Line Dybedal duo målar sterke og levande bilete med musikken som lerret og teksten som pensel. Med si varme og klåre stemme, akkompagnert av funklande gitartonar frå Mathias Marstrander, tek ho oss med på ei reise fylt av stemning, nærleik og musikalsk magi med tekstar der havet og naturen stiller sterkt.

Musikken til Line har vore mykje spelt på både NRK P1 og P3, og albuma hennar har fått strålande kritikk – med terningkast 5 og 6 frå begeistra misikkmeldarar. Ho har skrive musikken til barne-TV-serien Bli med heim på NRK Super og gjeve ut barneboka «Eit hjarte til jul» på Samlaget. I 2023 vart ho kåra til Årets artist under Luttprisen (NRK Sogn og Fjordane), der juryen hylla hennar sterke musikalske identitet og unike evne til å fange kjensler i musikken.

Med hennar nære og ærlege tekstar, kombinert med ei stemme som varmar hjartet, inviterer Line Dybedal duo deg til ei stemningsfull konsertoppleving i Årebrot grendahus 27.september.

Ting billettar her!

 

/av
,

– Vi kjenner ikkje til bygdedyret

Tre blad Brandsøy framfor to av firmabilane. Frå venstre Ronny, Knut Andrè og Kim-Henrik Brandsøy.

Brandsøy Maskin AS er ei familiebedrift med fem tilsette som driv med snekkararbeid, gravemaskiner/lastebilar og ein av dei største omreisande verkstadbilane i landet. Heimehøyrande på Årebrot og skipa i 2014, av far Ronny og eldste son Kim-Henrik Brandsøy.
– Vi kjenner ikkje til bygdedyret, for her er folk svære til å bruke oss, seier Marit Kleiven Brandsøy, mor og rekneskapsførar i selskapet, og i fylgje karane «sjefen». Det vil ho ikkje ha snakk om, ho meiner Ronny og sønene Kim-Henrik og Adrian driv kvar sin spesialitet og styrer seg sjølve. Men kontoret og rekneskap held Marit styr på. På sikt vil dei prøve å få også yngstesonen Morgan med på laget. Når han no blir ferdig med sertifikatet, er planen at han skal kunne hente og levere deler og diverse ved behov.

– No kunne vi brøfødd oss bra med å satsa på arbeid lokalt frå Myklebustkrysset til Villevika, med arbeid for privatfolk, ulike verksemder og steinbrotet i Seljestokken, for lokalbefolkninga har vore fantastiske flinke til å bruke oss, seier Ronny Brandsøy. Slik har det vore sidan langt attende. Han hugsar godt då han og Marit tok over sagbruket i 2001 og han var spent på korleis det skulle gå. Jon Øvrebotten i Botnane var den fyrste som ringde og lurde på om han kunne gje bod på byte av taket på huset hans, og dermed var han i gong, sjølv om han minnest at han bomma mykje på prisen på det taket. Ein lærer etter kvart.

Etter at det kom steinbrot i Seljestokken i 2008 vart det meir fjellrensk enn snekkararbeid for Ronny Brandsøy, han vart fast tilsett og arbeidde der på heiltid. Der var han til Romarheim overtok drifta for nokre år sidan, og no er han der berre sporadisk og hjelpe til når han har tid. I 2014 starta Brandsøy Maskin AS med to og etter kvart tre dumparar i Skiparvika i Gulen kommune. – Der dreiv vi utelukkande med flytting av massar og hadde seks tilsette, pluss Kim-Henrik. Når ein driv med ting som rullar på hjul, vert det mykje skruing og lite profitt, så etter omlag sju år, la vi ned drifta der. Kim-Henrik ville heller satse på å skru for andre og kjøpte sin første sørvisbil og byrja livet som omreisande mekanikar, fortel Ronny Brandsøy.

Han må ha vore flink til å ta med seg sønene Kim-Henrik og Adrian i arbeidet, for begge framhevar at dei har lært mykje av å vere med faren, og kor viktig det er å få vere med dei vaksne i arbeidet. – Då steinbrotet kom vart dei hyra til å vaske maskiner og det tykte dei var svære greier, minnest Ronny.

 

Samling kring kjøkkenbordet på Årebrot. Frå venstre: Knut Andrè, Kim-Henrik, Ronny med Saga på fanget, Gard Henrik og Marit.

– Eg skal bli endå betre enn pappa

Interessa for å vere med tidleg i arbeidet går tydelegvis i arv, for medan familien er samla kring kjøkkenbordet på Årebrot, sit 12 år gamle Knut Andrè med øyrene på stilk og høyrer interessert på når faren og besteforeldra fortel om framveksten av Brandsøy Maskin. Han er eldste son til Kim-Henrik og overtydd om at dette er framtida også for han. – Eg har lyst til å bli mekanikar, som pappa, men eg skal bli endå flinkare enn han, slår Knut Andrè entusiastisk fast. Han og dei to syskena, Gard Henrik på seks år og Saga på snart fire, er hjå faren og besteforeldra annankvar helg. Då roar familien ned og gjere noko i lag med dei. – No veit kundane at her er barnebarn annankvar helg, så då ringjer dei ikkje. Eg har aldri hatt fri annankvar helg før, ler Ronny.

Denne søndags føremiddagen har dei vore og fiska krabbe. Det er viktig å kunne og finne glede i slikt også. – Eg likar meg godt her, og det er kjekt å vere med i fjøsen og stelle sauene, fortel Knut Andrè. Besteforeldra har 120 villsauer og kallar det ein hobby for ikkje å gro inne. Og her er køyretøy nok i ulike storleikar til å lære seg å køyre frå ein er ganske liten. Her gjeld tydelegvis ordtaket «Tidleg krøkast som god krok skal bli».

Det er allsidig praksis å få hjå besteforeldra på Årebrot. Frå venstre: Knut Andrè på traktoren, Saga og Gard Henrik byte på bruk av ATV-en og Saga og Gard Henrik finn roa i sauefjøsen. Foto: Privat.

280 døgn i bilen

Det var i 2023 Brandsøy Maskin AS kjøpte inn den digre sørvisbilen Kim-Henrik Brandsøy trålar land og strand med. Det er ein verkstadbil som kjem dit nokon har fått problem med bilar, båtar, maskiner, motorar, osv. og reparerer på staden. Det vert betydeleg billegare for den som har problemet, for ikkje å snakke om kor mykje tid, transport og bekymringar dei blir spart for.

Bilen kosta 3. mill. kr. pluss alt utstyret. – Eg vert alltid sveitt når folk spør kva bilen kostar, men han er nok oppe i over 4. mill. kr. alt medrekna. Då vi kjøpte han var han den største bilen i sitt slag i landet, men no er det både fleire og større bilar. Vi har arbeid nok til å drifte to slike bilar til, meiner Kim-Henrik. Han hadde 280 overnattingar i bilen i fjor. Det er både billegast for dei som treng hjelp og ofte einaste alternativet for han.

– Men slitsomt?

– Ja, nei, eg fer rundt der kundane vil ha meg. Du kan ikkje seie nei når rutebåten «Fjordsol» i Kystvegekspressen treng hjelp med å få sveisa roret, som vart bøygd vekk førre fredag. Kundane er greie med meg, dei syter for at eg får mat, så eg kan arbeide til problemet er løyst, seier Kim-Henrik Brandsøy. Han og bilen er mykje på basen i Florø, og på Fjesboksida til Sordal Seaservice, som driv i oppdrettsnæringa, er det lagt ut mykje skryt av at han gjer godt arbeid. Men mor Marit vil ikkje at dei skal skryte av eige arbeid og slår ned på det når Ronny seier at han ikkje veit nokon som byter dekk raskare på ein dumpar enn Kim.

Han trudde i utgangspunktet at det var på strekninga Bergen-Ålesund det kom til å bli mest oppdrag, men har vore heilt til Hitra og reparert motoren i ein båt ved kai. Og han har fått spørsmål om å kome til Finnmark. – Då spurde eg om dei visste kor langt det var frå Årebrot til Finnmark, og fekk til svar «Nei, det er no der sør». Det syner kor opprådde folk kan vere for å få reparert og ordna ting som går sundt, seier Brandsøy. Nytt av året er det at han driv med linjeboring. Det kan t.d. vere utslitne boltar på ei gravemaskin, som etter kvart medfører at hola dei skal passe i vert ovale i staden for runde. Då sveisar Kim-Henrik dei att og borer ut nye hol, slik at alt blir beint og fast.

 

 

Journalisten fekk prøvd å få verkstaden inn på tunet då eine bakhjulet på bilen var flatt. Det vart fiksa fort.

– Vi arbeider til vi er ferdige og skriv ikkje overtid. Vi avtalar ein fast timepris før vi byrjar, seier Ronny Brandsøy. No når høve byr seg antydar han at det er ein del her heime som han gjerne skulle sette at Kim-Henrik tok seg tid til å reparere. – No har eg fiksa både slåmaskina og traktoren, så no kan du ikkje klage på noko før jul, slår Kim-Henrik fast. Han bur på Årebrot, men er stort sett berre heime annankvar helg, når dei tre borna er hjå han.

– I denne bransjen er det det du skulle ha gjort heime du skyv på for å yte sørvis til andre. Vi skulle ha gjort ferdig hallen, slik at vi kunne ta inn båtar der, og badet Ronny byrja på i vår er halvferdig, slik er det berre, seier Marit Kleiven Brandsøy.

Fordel med lokale oppdrag

Ronny Brandsøy er samd i det, men gler seg over at mange lokale oppdrag gjer det mogeleg å rekke over meir. – Når eg skulle bygge molo for Rune Nordbotten i Botnane måtte vi ta omsyn til flo og fjøre og fjøstidene hans. Det let seg gjere fordi eg kunne fare heim og gjere noko anna, om det no var for andre eller meg sjølv. Ronny har meir enn nok å gjere med gravemaskin og lastebil her lokalt, og treng snekkar Adrian ei handsrekking kan far trå til der også.

I tillegg har Ronny snøbrøytinga på strekninga Villevik – Myklebust. Det kan til tider vere store skilnadar i ver og føreforhold på denne strekninga. Det er ikkje alltid like lett å vite at det ligger 20 cm snø i Vindspollen, når vegen her er fri for snø. – Då er det veldig kjekt at folk langs ruta ringer og tipsar meg om at føret er dårleg her og der. Det gjer jobben min så mykje lettare, seier Ronny Brandsøy.

Adrian Brandsøy er glad for at han vart med i familiefirmaet, og stadfestar at han måtte lokkast med eigen  firmabil.

Lovnad om firmabil avgjorde

Adrian Brandsøy er ikkje med i praten kring kjøkkenbordet på Årebrot, han bur i Florø og eg møter han måndag morgon i arbeid med ei ny sjøbu i Nordbotten. Han arbeidde sju år i Recover i Florø, med reparasjon av forsikringsjobbar, og hadde lyst til å starte for seg sjølv som snekkar. Familien ynskte å ha han med i Brandsøy Maskin, men han drog på det heilt til faren lova han eigen firmabil. Då var det greitt.

– Det stemmer, og det har eg ikkje angra på, seier Adrian. – Det er praktisk å vere ein del av eit familiefirma, rein luksus å kunne konsentrere meg om jobben som skal gjerast. No har vi tilsett ein tømrar til som skal byrje i løpet av hausten. Det er arbeid nok til at vi kunne tilsett to, men det er ikkje lett å få tak i fagfolk.

Også Adrian rosar faren for å ha lært han godt opp, og med skule og læretid i Florø Bygg er det alt 12 år sidan han fekk svennebrevet sitt. Han trivst godt i snekkaryrket, sjølv på kalde regnversdagar som den dagen eg møter han. – Det er meir enn nok å gjere, eg har fleire på venteliste. Eg er heldig som har tolmodige kundar og det er kjekt når folk er fornøgde med arbeidet, sjølv om dei må vente.

– Kva oppdrag er det du tek på deg?

– Heile nybygg er for stort. Det går mykje i rehabilitering av hus og hytter, og tidvis større oppdrag. Til dømes bytte eg nyleg om lag 65 vindauge på fasaden til EL-kjøpbygget i Florø. Det er i Florø og området frå Myklebust til Villevika eg har teke på meg mest oppdrag, så langt, og eg vert ikkje arbeidslaus med det fyrste, seier Adrian Brandsøy.

 

Moloen i Nordbotten der Ronny Brandsøy måtte tilpasse arbeidet til flo og fjøre. No gjer snekkarsonen Adrian sjøbua ferdig utvendig.  

 

Tekst og nokre foto: Magni Øvrebotten, 26.07.26.

 

/av
,

– Vi blir aldri arbeidslause

Skifertaket er endeleg på plass.

Etter fem år med mykje att og fram er skifertaket på plass på huset i Storevika. Det kom på 680.000 kroner og vi spør Siv Elise Gulestøl og Eddy Robertsen om «gode råd» for andre som har planar om å byte tak på gamle hus. – Vi har lært på den harde måten, slår Siv Elise Gulestøl fast og fortel om røyndommen. – Ja, men vi fekk dekka meirkostnadane med skiftertak, legg sambuaren Eddy Robertsen optimistisk til. Frå hausten av skal dei bu mest i Storevika for å få gjort meir med alle planane dei har for staden. – Vi blir aldri arbeidslause, slår dei fast.

Dei skryter av samarbeidet med Kulturminnefondet og minnest diverse taktekkarfirma med gru. – Kulturminnefondet var veldig opptekne av at vi skulle bruke lokale firma, handle lokalt og bruke om att så mykje takstein som råd. Men det synte seg vanskeleg å få til i praksis, særleg det med lokale fima, seier Eddy Robertsen.

– Den lokale snekkaren Adrian Brandsøy kunne diverre ikkje ta det på seg, men har likevel hjelpt oss mykje under vegs i å gjere ulike vurderingar. Heretter kjem vi til å bruke det lokale familiefirmaet Brandsøy (på Årebrot), sjølv om vi må vente til dei har tid. Andre firma mista interessa når dei skjønte kor «usentralt» Storevika låg, då gadd dei ikkje kome, og det var ein for stor jobb for eit einmannsføretak. Det fyrste bodet vi fekk og godtok var på 225.000 kroner, men firmaet møtte aldri opp, fortel Siv Elise Gulestøl og minna om alt styret med å få det til strøymer på. Ho var nøydd til å fylgje med heile tida og det vart mange turar mellom Horten (der dei bur) og Storevika, for ikkje å snakke om hennar 250 e-postar! Ho skaffa seg advokat for å kome trygt i mål og sjølv advokaten byrja få nok av alt styret før dei var ferdige.

Garden har vore i familien til Siv Elise Gulestøl i fleire generasjonar.

Siv Elise Gulestøl såg ei lysing for firmaet Takbytte i eit blad Huseiernes Landsforbund gjev ut og tenkte det skulle gå greitt sidan Huseiernes Landsforbund «gjekk god for dei» med å la dei lyse i bladet sitt. Dei skulle kome til Storevika før påske i fjor, men dukka ikkje opp. Det synte seg at dei hadde sett vekk jobben til eit anna firma og det sette den vidare til eit tredje. – Dei som kom var eit lite nyskipa firma frå Bergen, ein mann frå Polen som hadde med seg kona og ein hund. Då eg kom hit dreiv han og kasta ned skifter frå taket, skifer som vi skulle bruke om att. Og det var berre stillas på ei side av huset. Eg måtte beordre stans i arbeidet, og alt synte seg å vere gjort feil, bortsett frå sutaket. Men reglane er slik at firmaet måtte gjere ferdig arbeidet før vi kan reklamere på det. Firmaet gjekk konkurs og fyrst då sette Takbytte, som hadde sett vekk jobben, inn eigne og dyktige folk, og gjorde om att det heile med godt resultat. Heldigvis var det dei vi hadde fastprisavtalen med, seier Siv Elise Gulestøl. Ho trur firmaet må ha hatt store tap på at arbeidet måtte gjerast på nytt. – Men utan den hjelpa vi fekk frå Adrian, Kim og Ronny (Brandsøy) hadde ikkje dette gått, slår Gulestøl fast.

– Det har vore ei påkjenning

Anbodet på taket var 680.000 kroner og det var huseigar sin jobb å skaffe tidsrett skiferstein i tillegg til den som kunne brukast om att. Skiferen fekk dei kjøpt i Naustdal, som i denne samanhengen må reknast som lokalt. Ved oppstart av arbeidet betalte dei 40 % av kostnadane, når arbeidet var kome halvvegs nye 40 % og 20 % når det var avslutta. – Vi hadde altså betalt mykje før alt arbeidet måtte gjerast på nytt, og sjølv om vi hadde fastprisavtale med «moderfirmaet» har det vore ei skikkeleg påkjenning. Det har vore tungvindt å fjernstyre denne prosessen og stundom har eg vore så fortvila at eg har lurt på kvifor eg gjer dette, seier Siv Elise Gulestøl.

– Kvar er det pengar å hente til å byte tak på gamle hus?

– Vi søkte og fekk pengar frå Kulturminnefondet og Stiftelsen UNI, det er ei stifting som mellom anna gjev støtte til vern av historiske bygningar. Kulturminnefondet er særleg opptekne av å gje støtte til restaurering av skifertak for dei er truga av utrydding, det vil seie at folk vel rimelegare løysingar når dei skifter tak på gamle hus, seier Eddy Robertsen.

– Kor mykje fekk de?

– Vi fekk godkjent inntil 200.000 kroner frå Kulturminnefondet og 40.000 kroner frå UNI til taket. I tillegg fekk vi 30.000 kroner frå UNI til brannsikring. Det var til restaurering av pipe og mur slik at eldstaden fungerte. Totalt fekk vi 270.000 kroner og det dekka meirkostnadane med å legge skifertak. Men alt styret det vart med arbeid som måtte gjerast om att og fristar som stadig måtte utsettast følte vi at vi stod fram som useriøse typar, særleg i høve til Kulturminnefondet. Dei har vore veldig greie med oss og vi fekk firmaet Takbytte til å ringe dei og forklare at mykje hadde gått gale, seier Siv Elise Gulestøl. Etter reglane skal prosjektet du får pengar til vere ferdig innan eitt år. Arbeidet med taket i Storevika skulle vore ferdig i juni 2025, men vart det ikkje før i februar 2026.

 

Huset i Storevika er frå kring 1934, pluss minus, seier Siv Elise Gulestøl.

I utgangspunktet er det bygningar som er over 100 år som kan få slik støtte til byte av skifertak som huset i Storevika har fått, men hus bygde på 1920- og 30-talet kjem også inn under ordninga. Kulturminnefondet har strenge reglar, til dømes kan du ikkje bruke impregnert materiale om du vil ha pengar frå dei, og i Storevika kunne dei ikkje få tilskot til pipebeslag (hatt) fordi det ikkje var det frå.

Eddy Robertsen har vore nestleiar i Hovudutvalet for bygg, regulering og næring i Horten kommune, og kallar seg «hobbypolitikar» som varaordførar for Venstre. Bakgrunnen hans frå nett det hovudutvalet har vore gull verd i alle søknadane som har vore sende om tilskot til restaureringsarbeidet i Storevika. – Det har det nok, vedgår han, men det har også vore viktig at Siv Elise kan historia til huset og garden, for du må ha ei historie å fortelje når du søkjer om pengar til restaurering. Dette er eit typisk fiskarbondebruk og i søknadane har vi lagt vekt på at vi vil ha fram att kulturlandskapet, til dømes med å grøfte jordstykket som høyrer til garden.

– Vi vert aldri arbeidslause her, slår ho fast. Ho er oppteken av å gjere skikkeleg arbeid slik at dei tre døtrene slepp å styre med så mykje når dei tek over. No satsar dei begge på å vere meir i Storevika for å gjere ferdig det som står att på huset og stelle dei andre bygningane på garden. Eddy drøymer om å få oppatt løa, ho om drivhus. Og så skal det grøftast og ho treng meir stein til murane i tunet. Nett no er ho i manko for stein! Men det reknar dei med å finne rikeleg av på jordet dei driv og ryddar før grøfting.

 

 

Det ligg også to hytter på garden som skal restaurerast for utleige.

Studiar og kontoret i veska
Siv Elise Gulestøl er spesiallærar i den vidaregåande skulen og frå hausten av skal ho studere rådgjeving og danning som fjernstudium med base i Storevika.  Eddy er i den heldige situasjonen at han har kontoret med seg i veska. Han driv med sal og utvikling av programvare for HMS og tryggleik. – No skal eg ha hovudkontor i Storevika, ler han. – Eg elskar å vere her, er heilt nyfrelst. Eg er ikkje versjuk og likar storm. Eg er oppvaksen i Vestfold og har segla mykje. Og i mine auge ligg Storevika nokså sentralt, det er berre ein halvtime herifrå til flyplassen i Florø.

Dei ser føre seg å drive med utleige av husa i Storevika, i alle høve dei to hyttene på eigedommen. No når turistar oppsøkjer styggever framfor godver, regn framfor sol og kjøleg ver framfor varme trur dei det vil vere framtid i å drive med turisme på våre kantar.

Meir om garden i Storevika i dette intervjuet med Siv Elise Gulestøl og dei to eldste døtrene i 2019. 

Tekst og foto: Magni Øvrebotten, 19. juli 2026.    

/av
,

Ny kjekk Bygdehelg!

Les meir
/av
,

– Botnane er heime for meg

– Det er her eg har røtene mine. Botnane var ein god plass å vekse opp, vi hadde det fritt og fint. Det er ei eiga ro her ute, så når eg skal «heim» er det hit eg skal. Vi var ikkje så mange ungar i bygda, men vi hadde det kjekt i lag vi som var her. Det er nok litt slik at eg hugsar best lange somrar med godt ver, ler Elin Sørbotten, den nye kommunalsjefen for helse og velferd i Kinn kommune. Og så hugsar ho dei gode minna frå tida med Besta, Maria Sørbotten. Elin trur at det gode forholdet til farmora er grunnen til at ho fekk slik godhug for eldreomsorga.

 Elin Sørbotten heime på kjøkkenet i Botnane.

Elin Sørbotten og mannen Terje Johansen kjøpte seg eit stort hus i Botnane i 2012, og då ungane var små  budde dei her mykje. – Dei tre borna våre likar seg godt her, men når dei vert tenåringar har dei behov for å vere nærmare vener og «liv og røre», og då vert det mest Florø. Slik som no når son vår er aktiv i fotball. Men om somrane har vi base her, og kvar helg i hjortejakta og annan kvar jul. Då samlar vi heile storfamilien, og i år kjem vi til å bli 23 stykke og eg gler meg stort til første jul som bestemor.

No til dags er det ungt å bli bestemor 42 år gamal, men Elin og Terje fekk fyrste dottera si i ung alder. Som heilt unge budde dei 1,5 år i leilegheita i grendahuset i Botnane, og pendla med buss og båt til Florø kvar dag. Elin gjekk på Flora vidaregåande skule og leverte dottera i barnehagen før skulestart. – Det var unekteleg eit travelt år og eg følte eg fekk for lita tid med Vilde, så vi flytta til Florø att. Og så fekk vi like godt dotter nummer to då eg var ferdig med vidaregåande. Då var eg heime med ho i eitt år, og jobba deretter eitt år i butikk før eg starta på sjukepleiarutdanninga.

– Du har tydelegvis aldri vore redd for å ha mykje å gjere?

– Nei, men vi har alltid hatt god hjelp av familien vår på begge sider. Vi er begge veldig familiekjære og har klart oss godt. Men vi har måtta jobbe, ja. Vi kjøpte oss leilegheit i ung alder og Terje, som arbeider med ventilasjon, var mykje på reise. Men han var heime i helgane, då kunne eg ta ekstravakter som assistent i pleie- og omsorgstenesta. «Docen» var mitt fyrste møte med den tenesta. Eg jobba tredje kvar helg gjennom vidaregåande, i feriar og gjennom åra på sjukeplepleiarstudie.  Det var eit veldig kjekt arbeid og eg treivst godt i eldreomsorga. Men det hadde ikkje gått å studere, ha to ungar og jobbe helg og natt utan at systera mi, Trude, budde hjå oss den gongen. Ho leverte ungane i barnehagen når eg måtte reise tidleg på skulen.

Elin gjekk sjukepleien i Førde og hugsar dei tre åra som utruleg kjekke, sjølv om det var travelt. – Eg visste veldig tidleg at eg ville bli sjukepleiar. Eldste dotter vår vart fødd åtte veker for tidleg og eg budde ein månad på sjukehuset med henne. Det var skremmande og var nok med å påverke meg til å utdanne meg til sjukepleiar og kunne bli ei tryggheit for folk i slike situasjonar.

Fyrlykta på Sørbottsneset var ein ynda stad å leike i Elin sin barndom.

Utdanning og arbeid

– Eg trivast veldig godt ilag med dei eldre, og det trur eg er på grunn av ho Besta, Maria Sørbotten. Eg var veldig mykje med henne og vi hadde alltid noko å snakke om. Vi kjem attende til bestemora seinare i intervjuet.

– Du seier du alltid har jobba i kommunen, kvifor det?

– Å jobbe i kommunane er veldig gjevande og spennande det byr på veldig mange forskjellige utfordringar som må løysast. Det krev helsepersonell med generalistkompetanse, omsorgsevne og som må handtere det som dukkar opp.  Eg har vore trufast mot valet mitt og har aldri angra.

Elin Sørbotten arbeidde på sjukeheimen Furuhaugane i Florø etter at ho var ferdig utdanna og etter nokre år vart ho leiar for langtidsavdelinga der og byrja på leiarutdanning på Høgskulen i Sogn og Fjordane ved sida av.

– Eg hadde aldri sett for meg å bli leiar, eg skulle vere sjukepleiar. Men så har eg ei lei evne til å meine mykje og engasjere meg. Eg blei på Furuhaugane i mange år som leiar, først på langtidsavdelinga og deretter ved korttidsavdelinga.

 – Det er ei eiga ro her ute, seier Elin Sørbotten.

Etter at Elin slutta på Furuhaugane i 2017, jobba ho eit år som utviklingskoordinator i Utviklingssenter for sjukeheimar og heimetenester, og deretter interkommunalt som samhandlingskoordinator for alle kommunane i Sogn og Fjordane.

Same året som koronapandemien snudde om på alt, i 2020, leverte ho masteroppgåva si som omhandla samhandlingsreforma og korleis kommunane hadde løyst oppgåvene med reforma ulikt. Då vart det pandemi, beredskap og smittevern det gjekk i, og jobben som samhandlingskoordinator fekk eit anna innhald desse åra. – Det var travelt, men utruleg spennande. Når eg tenkjer attende så handterte kommunane og sjukehusa pandemien på ein utruleg god måte i fellesskap.

Nye utfordringar

I 2023 vart Elin prosjektleiar for den nye institusjonen Albertatunet i Florø, og frå nyttår 2026 vart ho tilsett som kommunalsjef for helse og velferd.

– Likar du å vere leiar?

– Ja, det gjer eg. Det å leie handlar for meg om å leite etter og finne potensialet i folk, kva dei er gode til og bygge opp om det. Det er ekstra kjekt å leie folk som er kompetente, dyktige og engasjerte, å bygge laget og legge strategiar og felles mål. Eg likar å jobbe med folk, og med utvikling, det får eg som leiar.

Elin Sørbotten er framleis veldig ny i jobben, men ho trivst og tykkjer det er ein spennande jobb der ho får brukt heile seg. Stillinga som kommunalsjef for helse og velferd omfattar mykje.

Saknar framleis Besta 

Elin Sørbotten er dotter til Aud Djupevik og Stein Arne Sørbotten. Dei skilde lag då ho var i 12-årsalderen, Aud busette seg i Florø og Stein Arne vart buande i Botnane. Dei hadde delt omsorg for dei tre døtrene sine. – Eg har alltid dilta i hælane til pappa, fiska og vore med til Kalvåg. Om somrane var vi med og hesja og hjelpte til i slåtten hjå tante Solbjørg og onkel Åge, ho er syster til mor mi og han bror til far min. Der var det fire doble syskenbarn å leike med og det var kjekt og sosialt å drive i slåtten når vi var så mange. No er fleire av dei naboar med meg her i Sørbotten.

Besta, Maria Sørbotten, med dei to døtrene til Elin då dei var små. Foto: Privat.

– Og mellom dei to tuna budde Besta Maria?

– Ja, ho bygde seg ei lita hytte og der var vi mykje. Det var alltid ope hus hjå Besta og også venene mine kalla henne Besta. Ho var veldig inkluderande, du kjende deg veldig velkomen hjå henne. Eg har overnatta mykje i hytta til Besta og bada i det rosa badekaret hennar. Ho var bitte lita, kjapp i replikken og sa kva ho meinte, nesten uansett. Då ho vart eldre flytta ho til Florø, og eg besøkte henne framleis mykje.

– Du saknar henne framleis seier du?

– Ja, eg saknar Besta kvar dag endå, sjølv tjue år etter at ho gjekk ut av tida tenkjer eg på ho veldig ofte.

– Folk som ikkje veks opp på plassar som Botnane lurer på kva det er å gjere på her. Kva dreiv de med då du vaks opp?

– Vi bygde oss hytter og gjekk i fjæra og fann alt mogeleg vi kunne ha i dei, hoppa på steinar og fanga aure med hendene i Oddny-elva. Der kunne vi drive på i timesvis, var vi skikkeleg heldige fanga vi ål. Eg hugsar at barne-tv-tida var viktig, men elles sat vi lite inne og såg på TV. Om vinteren gjekk vi på skøyter på vatnet rett her borte, det var så grunt at der var det ufarleg å ferdast. Der samlast heile bygda når det var is på vatnet. Skigåing var det mindre med.

Elles minnest Elin «Rune-klubben» med glede. – Rune (Nordbotten) dreiv denne klubben for oss ungane i bygda sist på 1980-talet/fyst på 1990- talet. Dette var før han fekk eigen familie. Kvar veke i vinterhalvåret samla han oss i grendahuset til ei lita «preike» fyrst og deretter modellbygging. Rune tinga inn byggesett vi hadde lyst på, og vi fekk bygge stabbur og anna. Han var også frivillig på ein ungdomsleir i Bremanger, der tre av oss jentene var med på ei vekes leir. Det tykte vi var stas, seier Elin Sørbotten.

Intervju og foto: Magni Øvrebotten, 7. mars 2026.   

 

 

 

/av
,

Braut ho grensa til kunsten?

Det var torsdag og møte i sanitetsforeininga. Ute stod vinterregnet lik ein grå vegg. Men inne i bestestova var det ljonande heitt, så nyvakna fluger svima av i kakefata. Damene hadde som vanleg handarbeid med. Alle hadde eitkvart dei heldt på med til basaren.

Men det dei alle venta på var at ho Agnes skulle syne dei kva ho hadde gjort. Dei fleste kunne erkjenne at ho var den som overgjekk dei hine. Ikkje så at ho prata med dei om det, langt derifrå, ho var heller litt blyg over ros og vellæte. Nei, det var no berre det at om ein gav seg tida så vart det no slik. Dei hine heldt seg stort sett til mønster, men ho Agnes broderte fritt, store bukettar med fargerike blomster i ein feittglinsande silketråd. Nei, dukane hennar Agnes var noko for seg sjølv, så kva hadde ho å syne dei i dag skal tru?

Ein stor gulkvit duk vart bretta ut på stovebordet. Store klasar med blomster og fargerike sommarfuglar i mjuke broderte liner. Eit vedunder av ein duk. Dette var slikt som mest ikkje var brukande. Tenk om ein kom til å søle kaffi eller endå til blåbærsylte på slikt noko? Nei, slikt var ikkje godt å få bort. Det var då dei vart var det. Ho Agnes hadde gjort ein feil. Heilt ut på eine dukkanten var det brodert ein sommarfuglveng, men resten av sommarfuglen var utanfor kanten. Kva var dette?  Ho som var så flink måtte no kunna ha fått heile sommarfuglen inn på duken. Det skulle no dei óg ha fått til.

Det var ikkje fritt for at dei vart smått forarga. Her hadde ho Agnes nær sagt snytt dei for over ein halv sommarfugl. Kor det kom til å verte utsjåande om alle skulle take til å brodere slike mønster! Jamen eg tykte berre eg ville brodere ein som heldt på å flyge sin veg og då gjorde eg det slik. Eg undrar om ho Agnes, utan å vite det, braut grensa og let sommarfuglen flyge inn  i kunsten?

Tekst og dataprint Fridtjov Urdal 2025 

/av
,

Bok om kystagentane og medhjelparane deira

Hausten 2026 kjem boka «Kystagentane Atle Svardal og Dagfinn Ulriksen frå Florø, medagentane og hjelparane deira». Det er Flora historielag som gjev ut boka og Magnus Helge Torvanger som skriv ho. – No er det ingen primærkjelder att til å snakke med, men vi har heldigvis ein god del rapportar og intervju med folk som var med i motstandsarbeidet under krigen. Men har folk historier og bilete dei meiner har interesse og bør fram må dei ta kontakt, seier Magnus Helge Torvanger.

Frå venstre Dagfinn Ulriksen, Bjarne Thorsen, frå Sotra, og Atle Svardal. Bilete er teke rett etter at Ulriksen og Svardal kom attende til England frå Eric-oppdraget i Norge. Bilete: Utlån Flora historielag

Boka omfattar området frå Nordhordland/Solund til og med Nordfjord, med fokus på kysten. – Utgangspunktet for boka er dei to karane frå Florø, Atle Svardal og Dagfinn Ulriksen. Dei var av dei mange på kysten som rømde til England under krigen. Dei fleste englandsfararane gjekk inn i handelsflåten eller marinen, Svardal og Ulriksen var begge i marinen. Svardal var sersjant i hæren, nyutdanna under kampane på Voss i april 1940. Han tok eksamen i kamp, fortel Torvanger. Svardal byrja seinare i 1940 på politiutdanning, men slutta då det kom pålegg om at politi og politistudentar måtte melde seg inn i Nasjonal Samling (NS).

I april 1941 reiste Svardal og Ulriksen til Shetland. Det var kort veg over dit og dei reiste saman med fleire andre. Dei vart verva av den norsk/britiske etterretningstenesta SIS, Secret Intelligence Service, som fyrst og fremst skulle overvake tysk skipstrafikk på norskekysten. Kompani Linge var ein del av SOE, Special Operations Executive, som dreiv sabotasje i tyskokkuperte land. SIS gav mange opplæring som radioagentar i England. – Dei to karane frå Florø var dei fyrste nordmennene som vart utdanna til radioagentar. Så dei var pionerar. Eivind Viken, frå Arna, var den tredje. Det var han som dreiv flest radiostasjonar her under krigen, fortel Magnus Helge Torvanger.

Atle Svardal og Dagfinn Ulriksen vart sende til heimtraktene i august 1941. – Det var då dei banka på døra på Solberg og Sigrun Solberg opna. Dei spurde etter bror hennar, Harald Solberg, og fortalde at dei var Florø-gutar. Ho tykte det var rart at dei ikkje visste at han sat fengsla i Tyskland. Men trass i skepsisen slapp dei inn og Simon Solberg, far til Sigrun, gav dei løyve til å etablere seg på Gåsøyna. Det var ei øy som var oppdyrka, men fråflytta, og dei etablerte seg i ei gamal stove som no vart brukt som fjøs.

– Men korleis kunne dei skjule seg kloss i leia?

– Dei var der til mars i 1942. Det var ein vellukka pionerstasjon på alle måtar. Det var folket på Solberg og Dagfinn Hjertenes som hjelpte dei. Han var tilsynsmann for fyrlyktene og kunne difor ferdast fritt med eigen båt. Han formidla mykje kontakt. Men det er klart dei to på Gåsøya måtte vere forsiktige på ei øy mest midt i skipsleia.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Magnus Helge Torvanger. Foto: Torkjell Djupedal

 

– Kva er det no å skrive om krigen som ikkje er skrive før?

– Ja, det er skrive mykje om krigen, om området her serleg av Arnfinn Haga og Ragnar Ulstein. Men lite er skrive av lokalkjende folk, så difor er det i blant litt laust om både namn og plassar. Både Svardal og Ulriksen døydde unge, men vi har fleire av rapportane dei skreiv når dei var attende i England. Svardal vart skoten av tyskarane i 1945, og Ulriksen døydde på 40-årsdagen sin i 1955. Han vart også med på etterretningsarbeid mot Sovjet etter krigen.Det finst ein god del materiale som Flora historielag fekk samla inn for ti år sidan, då det var planar om å lage ein filmserie om kystagentane.

– Men alle primærkjeldene er borte?

– Ja, alle dei er borte. Den siste eg rakk å snakke med før han døydde var Jostein Midtbø i Norddalsfjorden. Han kunne rekapitulere mykje av fluktruta til Sigrun Solberg, då ho måtte flykte dit etter at tyskarane tok radiostasjonen Roska i Breivika. Men elles har det heldigvis vore gjort ein god del intervju med dei som var med. Krigshistorikaren Ragnar Ulstein intervjua til dømes både Sigrun Solberg, Isak Bredvik og Arne Øvrebotten for Heimefrontmuseet i 1985. Og Firdaposten-journalistane Rolf Orheim og Harald Stavang var flinke til å dra fram og intervjue lokale folk som var hjelparane til agentane.

– Har du fått deg overraskingar?

– Ja, eg har vorte overraska over kor mange i Botnane som var involverte i tillegg til dei sørover stranda, i Breivika og på Solberg. Hendingane kring Solberg og Breivika har vore meir framme enn det som hende i Botnane. Det har mellom anna dukka opp ein skulestil som 18 år gamle Halvdan Øvrebotten skreiv rett etter krigen, då han gjekk på Solvang folkehøgskule i Førde. Den handlar om 13. mars 1945, då tyskarane tok radiostasjonen Roska i Breivika, og skaut Atle Svardal. Då tvinga tyskarane mest alt som fanst av mannfolk i Botnane, vel 30 stykke, med til Breivik for å bere ned utstyret til radiostasjonen, som tyskarane hadde sett fyr på. Det er den einaste fullstendige augevitneskildringa vi har frå ein som var med på dette arbeidet. Halvdan synte stilen til tanta og onkelen sin på nabogarden, Magna og Thorbjørn Øvrebotten, og Magna spurde om å få skrive av stilen. Ho tok vare på avskrifta og no er stilen med i boka.

– Men kva så med damene sin innsats, den har det vore skrive lite om til no. Kva hadde desse karane fått gjort om det ikkje var kvinner som laga mat, stelte kle, delte lokalkunnskap og alltid var der? Dei kunne ikkje røme frå barn, gamle foreldre og husdyr som trong dei.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sigrun Solberg. Foto: Utlån Flora historielag.

 

– Ja, dette har det blitt litt meir fokus på. I denne boka er Sigrun Solberg ei sentral dame. Det er ikkje for ingenting at ho er med i statuegruppa «Eric» i Kyrkjeparken i Florø, saman med Atle Svardal og Dagfinn Ulriksen, som fekk mykje hjelp av henne. Men eg prøver også å få fram korleis det var for desse agentane å leve i kalde holer/hytter og slite på tunge radioar, batteri og lademotorar. Om Dagfinn Ulriksen skreiv ein medagent at det var utruleg kva den mannen kunne bere.

– Kven var dei sokalla «hjelparane»?

– Det var heilt vanlege folk som stilte opp, som om det var naboen som trong hjelp. Evna til å kunne teie var viktig, så det var ikkje så mykje som kom ut om dei. Dei tagde også etter at krigen var slutt. Det var sjølvsagt ei frykt i kystbefolkinga etter det som skjedde i Telavåg i 1942. Det sette ein støkk i dei, for det synte kor forferdeleg tyskarane kunne fare fram. Men likevel heldt folk fram med å skjule dei som trong det, som til dømes på Solberg, i Breivika og i Botnane.

 

Skulpturgruppa Eric i Kyrkjeparken i Florø. Foto. Magni Øvrebotten

– Har det vore skrive mindre om motstandsarbeidet og agentverksemda på kysten enn elles?

– Det blir sagt at det er Milorg på Austlandet som har komme mest fram i media, og på film. Og at det er mindre omtale av agentverksemda på kysten. Det var mange som tok store sjansar her. Firda Folkeblad skreiv like etter krigen at «Det er vel ingen her på våre kantar som tok større sjansar under okkupasjonen enn Martin Domben frå Barekstad». Han førte fleire laster med våpenkasser frå Domba til heimestyrkane inne i fjordane. Kassene var gøymde under skjelsand på båtar som var frå øya.

Magnus Helge Torvanger seier at alt i alt er det mange sin innsats som burde kome fram, både kvinner og menn. Han er interessert i at folk tek kontakt om dei har bilete frå der folk gøymde seg , bilete av folk som gøymde seg og dei som hjelpte dei. Og bilete av bygder/område slik dei såg ut før/under krigen. – Dei som har historier dei meiner ikkje har kome fram må ta kontakt, oppmodar Torvanger.

Intervju: Magni Øvrebotten 27.02.26.

PS: For ordens skuld vil eg opplyse at intervjuaren er dotter til Arne Øvrebotten, og Magna og Thorbjørn Øvrebotten var besteforeldra mine. Dei gøymde folk under krigen.

/av