For tredje året på rad vert det laga til julemesse og kafe på Årebrot grendahus, i år laurdag 30. november, frå kl. 13.00 til 16.00. Og arrangørar er framleis Britt Maret Sunde og Sypikene på Årebrot. Dit kan du kome både med rutebåt og eigen bil.

Laurdag går det rutebåt frå Florø kl. 13.00 (båten til Smørhamn), som er på Villevik kai kl. 13.10. Retur derifrå er kl. 16.00. Det skal vere god tid til både handel og kjøpt av mat i kafeen. Dei som kjem køyrande nordfrå tek av fylkesveg 614 i Myklebustkrysset og køyrer langs Frøysjøen til Botnane, og vidare sørover til Årebrot grendahus, med adresse Frøysjøvegen 4200.

Desse stiller ut arbeid for sal på julemessa på Årebrot:

Heidi Yttrehus – saueskinn og urtete
Bente Årebrot – strikking
Åsmund Berthelsen – tægerbinding
Merete Langeland og Karin Andal – tova ullprodukt og rognebærgele
Reidun Seljevoll – hagefigurar i betong
Linda Førde – hekla figurar
Britt Maret Sunde – broderi og quilting
Anne-Karin Årebrot – lefser og natronkaker

Siren Uren pendlar mellom hytta på Ura og arbeid i Måløy.  

Når Siren Uren kjem til Myklebustkrysset senkar skuldrane seg, då er det strake vegen til hytta på Ura, på Årebrot. Far hennar kom frå garden på Ura og der var familien i feriane frå ho var lita. Ho og broren Gisle vart tekne i mot med opne armar av tanter og onklar som ikkje visste kva godt dei skulle gjere for dei. – Det er så trygt her på Ura, her er det som det alltid har vore. Eg slappar slik av her. Ura er min «happy place», seier Siren Uren. No arbeider ho turnus nær Måløy for å kunne være mest mogeleg i hytta på Ura.

Siren Uren fekk etter kvart ta over eit område som faren hadde fått skilt ut frå garden, men ikkje bygde på. Der har ho eit ambisiøst prosjekt som det vil ta år å realisere. Det fyrste bygget ho fekk opp var ei matbrakke, som vart ordna til slik at Siren og dottera kunne bu der i feriar. I 2017 fekk ho opp ei hytte heilt frampå kanten, med vidt utsyn over grenda og skipsleia. Kring hytta planlegg ho inngjerda grønsaksåkrar, hage inndelt i soner, plattingar og drivhus. Gjerne jordkjellar òg, med tida. – Det manglar ikkje på planar, eg ser det føre meg korleis det skal bli. Her ser eigentleg ikkje ut no, men det skal bli fint, seier Siren Uren. Ho viser rundt på berghylla si og fortel entusiastisk om korleis det skal bli.

Hytta sett frå begge sider. 

Gjevande å arbeide i barnevernet

Siren Uren er barnevernspedagog og har leilegheit i Bergen, men bur mest i hytta på Ura. For å kunne bu der arbeider ho i Måløykollektivet si avdeling i Torskangerpollen. Det er ein behandlingsplass for ungdomar med rusproblem og åtferdsvanskar, i alderen 13 til 18 år. Dei er plasserte der på tvang av barnevernet. Det er fem ungdomar på avdelinga og i alle høve fem tilsette, ofte fleire. Ho går i turnus, to veker på og to veker av.

– Det er kanskje ikkje dei mest motiverte ungdomane du har med å gjere?

– Nei, men eg har arbeidd med denne gruppa ungdom i alle år og likar det. Du får brukt heile følelsesregisteret ditt i løpet av dagen. Men eg føler at eg har knekt koden med desse ungdomane etter mange år i barnevernet og med fosterbarn. Det er gjevande og kjekt arbeid. Stundom tek eg ungdomar med hit også for å gje dei litt av den roa og tryggheita eg kjenner her.

– Kva gjer deg så knytt til Ura?

– Det har vore slik heilt sidan eg var lita jente og gledde meg så veldig til å besøke farmor og bestefar i Florø. Far min, Steinar Uren, var yngst av seks sysken på garden Ura, og det var berre han og systera Halldis (Faye) som hadde born. Vi var her i alle feriar og vart møtt av besteforeldre, tanter og onklar som ikkje visste kva godt dei skulle gjere for oss. Sa vi at vi ville ut å fiske var onklane våre, Jarl og Kolbjørn, klare til å ta oss med på flekken, og ville vi vere med i fjøsen var ikkje tante Borghild tung å be. Når dei var i Florø og handla hadde dei med så mykje snop heim at vi aldri såg slike menger elles i året. Det var som å kome til Paradis å kome hit.

– Kvifor var Jenny og Hjalmar Uren kalla «farmor og bestefar i Florø», når dei alltid budde her på Ura, på Årebrot?

– Det veit eg ikkje. Det vart alltid sagt med oss at vi skulle «til Florø», aldri Ura eller Årebrot. Vi sa også at vi hadde vore i Florø på ferie. Rart i grunnen, men slik var det.

Frå hytta ser ho rett ned på garden Ura, der barndomsminna kjem frå.

Spennande når folk kom for å ringe

Oldeforeldra Kristoffer og Hanna Cecilie Uren hadde brevhus på Ura frå 1909, og besteforeldra Jenny og Hjalmar Uren hadde telefonen på Ura. Siren hugsar kor spennande det var når det kom folk for å ringe, og ho fekk leike der inne «ho Jenny på Ura» styrde med telefonen. – Eg var nok ein litt vidløftig unge, og det var ikkje så mange på min alder her (f. 1968), så eg var kanskje mest saman med dei vaksne? Eller eg hadde med ei veninne. Bror min, Gisle, som er tre år yngre enn meg, hadde fleire jamaldringar å leike med her.

Siren hugsar at dei vaksne let vere å fortelje henne når dei skulle fare frå Bergen til «Florø», for elles byrja ho å pakke lang tid i førevegen. Familien reiste med Hurtigruta og vart henta med båt i Florø grytidleg om morgonen. Onkel Jarl hadde favoritt-båten fordi den hadde kalesje og benkar inne. Båten til onkel Kolbjørn var open, og dei sat under presenningar og store regnkle om det var dårlig vér når han henta dei. – Eg har eit koseleg barndomsminne om at eg trefte på postmann Olaf (Øvrebotn) inne i Florø og fekk  vere med han i båten på postruta hans til Årebrot. Han let meg dele ut posten til dei som sto på kaiane og venta. Det var stas.

Det var tanta Borghild og onkelen Kolbjørn som budde på Ura, medan onkel Jarl var der i helgar og feriar. Han arbeidde i Florø. Dei hadde sauer og hest, og Siren hugsar også ei tid med kyr og ein gris av og til.
– Det fyrste eg gjorde når eg kom var å gå i fjøsen. Når vi kom på sommerferie var fjøsen tom og dyra på beite. Då hadde eg usynlege fantasisauer som eg gav høyrestar og mjøl til fleire gonger om dagen. Tante Borghild lo mye av dette og etter at eg vart vaksen minna ho meg ofte om alle dei rare tinga eg gjorde som barn. Eg dilta med Borghild når ho gjekk med kyrne og vi møtte Helena på Løype, som kom med sine kyr, kanskje hadde dei berre ei ku kvar på slutten? undrast Siren og minnest desse damene med glede.

Bortsett frå onkelen Jarl er den generasjonen borte no, men ho likar å bli kjend med nye folk og føler ho har eit godt nettverk på Årebrot. – Vi er to-tre stykke som har danna oss klubb der vi møtest på omgang. Elles likar eg meg i mitt eige selskap, med strikketøyet mitt og mykje forskjellig å drive på med. Som du ser manglar det ikkje arbeidsoppgåver rundt meg.

Hagen mellom husa skal delast inn i parsellar og gjerast inn, elles et hjorten opp alt.

Fem år i USA

I 1979 flytta familien til USA, Siren var 11 år. Far hennar var reisemontør i Frank Mohn (industriverksemd som lagar pumper til tankbåtar) og fekk jobb i Huston i Texas. – Mor mi Turid var veldig eventyrlysten og vi tykte alle at det var spennande å fare ut i verda. Eg følte meg veldig heldig, eg fekk lære språket og knyte venskapsband for livet. På mange måtar budde vi der i USA si glanstid, medan det var «stas» med USA, seier Siren.  Alle naboane i Bergen fylgde dei på flyet når dei skulle fare. Då var det uvanleg å reise til USA,  i dag er det ikkje det. – Vi hadde alle dei fordelane Norge gjev, samstundes som vi fekk møte nye impulsar før dei kom hit. Verda har blitt mindre sidan den gongen, konstaterer Siren Uren.

– Eg var tidleg i tenåra då vi var i USA, etablerte venskap, fekk meg kjærast og ville slett ikkje heimatt i 1984. Då måtte vi heim. Eg var veldig, veldig i mot det. I dag er ho glad for at det vart Norge og ikkje USA.

Siren Uren i grønsakhagen på Ura.

Padlar mellom holmar og skjær

I 1989 fekk Siren sjølv barn og det vart for travelt for dei gamle på Ura å ha huset fullt om somrane. Men ho ville gjerne vere her framleis og knyte dottera til plassen slik ho sjølv vart det. Ho fekk kjøpe matbrakka til Helge Kleiven, som kommunen gav løyve til å sette opp, føresett at det vart saltak på ho. – Det ordna far min, bror min og onkel Jarl med. Dei pussa opp brakka og eg og dotter mi budde i den når vi var her heilt fram til vi fekk opp hytta i 2017. No er det mange små og store hus rundt om på tomta, og vi kan overnatte ein god del folk her, seier Siren.

– Eg har i alle år hatt med meg barnebarnet mitt Olivia (no 15 år) til Ura, ei veke om sommaren og i haustferien. Ho fekk på seg våtdrakt, ein håv i handa og sto i timesvis og fanga reker og andre småkryp. Eg trur ho var seks år første gongen eg kjøpte kajakk til henne. Ho padla i ein liten rosa barnekajakk. Det har vore viktig for meg å knyte henne til staden og sjøen. I dag padlar eg på tur med både dotter mi og dotterdotter.

Siren Uren likar å padle kajakk mellom holmar og skjær i nærområdet når ho har fri. – Nyleg padla eg for fyrste gong ut til Nærøya og her er rikeleg med andre øyar og plassar der eg ikkje har vore enno. I kajakken kjem eg nærmare både sjøen og landskapet og oppdagar idyllar eg ikkje veit om. Dei synst ikkje like godt frå land. Før gjekk ho meir i fjella både her og i Botnane, men etter eit beinbrot har det vorte mindre av det.

– Ura og Årebrotet er min «happy place» på jorda. Eg nyt å vere her både i sol og styggever. Det skiftande veret kan vere fasinerande, fargane skifter frå intenst blått og grønt eine øyeblikket, til svart og kvitt og skikkeleg sjørok i det neste. Men mest av alt nyt eg den roa eg finn her, seier Siren Uren.

Tekst og foto: Magni Øvrebotten, 16. august 2024.

Til Vestland fylkeskommune

v/fylkesordførar Jon Askeland

Dette går ikkje lenger! Om båtrutene i Flora-bassenget

 Born har kome for seint på skulen mange gonger. Skuleborn har delvis vore overlatne til seg sjølv på kaia i Florø. Folk kjem seg ikkje på arbeid eller dei kjem ikkje tidsnok. Problema med dei nye båtane i Florabassenget held fram, og det kan berre ikkje halde fram lengre. Det er ikkje forsvarleg å halde fram slik det har vore sidan båtane vart sette i drift

Det er så alvorleg at folk vurderer å flytte frå øyane og  like eins andre som er avhengige av at båtane held rutene. Om det ikkje skjer noko raskt vil problema berre bli større.

Dei nye båtane er større enn dei som har gått rutene før og har store vanskar med å legge til nokre av stoppestadane. Dette vil ikkje «gå seg til.»

Vi har også fått vite at det er vanskar med ladinga, både på tilgang og kapasitet. Vidare er rutene lagt opp annleis, med seinare avgang frå Florø. Kvifor er det slik når dei har vanskar med å halde rutetidene?

Vi skuldar ikkje på mannskap som gjer så godt dei kan.

Det er etter vårt syn behov for å nytte andre båtar for å halde ruta, til alle problema med dei nye båtane er løyste. Vi ser pr. no ikkje ei anna løysing.

Ber om tilbakemelding på kva tid dette vil vert ordna.

Med helsing

Botnane og Årebrot grendalag

v/Nina Seljestokken (nestleiar)

40244849

Kopi sendt til

Leiar i Hovudutval for samferdsel og mobilitet, Arve Helle

Direktør for mobilitet og kollektivtransport Ann Iren Fagerbakke

Skyss v/direktør Målfrid Vik Sønstabø

Last ned brevet her:

Brev om båtrutene

– Vi trivst veldig godt med sauene og arbeider med å finne ut kva meir vi kan få til av dei, utover kjøt, skinn og ull. Det handlar mest om kva meir vi kan bruke ulla til, seier ei oppglødd Heidi Yttrehus. – Vi manglar ikkje idear!
Heidi og mora Hannele Turunen kjøpte det vesle sauebruket i Botnane for tre år sidan. Dei delte draumen om å drive ein økologisk gard med sauer, der dei kunne dyrke rein mat og syne at også små bruk er viktige i den store samanhengen. Garden dei kom til var den einaste i bygda utan særnamn, men i matrikkelen stod det Midtbø, difor vart merkenamnet Midtbø økogård.

Midtbø økogård med fjellet Opnaren bak. Foto; Hannele Turunen.  

Dei hadde inga tilknyting til Botnane, men farfar til Heidi kom frå Ytrehus i Bremanger, og Heidi og familien hadde vore mykje der om somrane då ho var lita. Garden i Botnane vart kjøpt fordi han passa i storleik, det fylgde med sauer og dei slapp gjere mykje med husa. Men på ein av dei fyrste søndagskafeane etter at dei flytta hit i 2021, kom Ingrid Bruflot bort til Heidi og sa: «Vi er i slekt». Ja, ja, tenkte Heidi, i Bremanger er vi kanskje i slekt alle.

– Men eg fekk litt gåsehud då Ingrid kunne fortelje at tippoldemor mi, Amalie Sørbotten, var syster til hennar mormor, Anna Sørbotten. Dei vaks opp på denne garden og Anna tok over den. Ho gifta seg med Anders Sørbotten, medan storesystra Amalie gifta seg med Ola Birkelid og flytta til Birkelia, utanfor Svelgen. Dei fekk dottera Borghild, som gifta seg med Alf Ytrehus, dei fekk bestefar min, Asgeir, og eg er dotter til son hans, Bjarte!

– Ja, kva var oddsen for at Heidi skulle hamne akkurat her? På garden der tippoldemora hennar vaks opp? Heidi kunne ha kjøpt seg gard kvar som helst i landet. Snakk om artig samantreff, seier Hannele Turunen. Ho har nyleg flytta inn i leilegheita i grendahuset i Botnane. Ikkje fordi ho og dottera har roke uklar, men fordi det er på veg inn ein svigerson og Hannele meiner ungfolket skal ha bustadhuset på garden for seg sjølv. Men ho vert framleis med i stellet av sauene, og utviklinga og arbeidet med salsprodukt av dei. Meir om svigersonen seinare.

Sauene er av rasen gamal norsk spelsau og går ute heile året. Men når lamma er små beitar dei nær husa heime, og får gjerne litt ekstra med kos. Her med Hannele.

Rein mat er viktig

– Kvifor er det viktig for dykk å drive ein økologisk gard, Heidi?

– Rein mat er det viktigaste. Det bryr vi oss mykje om og vi vil vere med å ta ansvar for at rein mat finst. Like eins sjølvberging. Det er lett å peike på at andre har ansvar og la vere å ta noko ansvar sjølv. På ein plass som her kan vi ha dyr på ein god måte, utan at det treng å øydelegge for naturen rundt. Vi treng ikkje tilføre så mykje innsatsmidlar utanfrå, og det er motiverande å sjå kor mykje vi kan få til med det vi har. Det er moro å få gode tilbakemeldingar om kvaliteten på kjøtet frå både slakteriet og Debio, der vi er medlem.

Garden er sertifisert som økogard gjennom Debio (medlemsorg. som kontrollerer og merkar økologisk landbruksproduksjon).  Ein gong i året kjem det kontrollørar derifrå og sjekkar at dei driv etter deira standardar. Dei sjekkar forholda i fjøset og på garden, om dyra er friske og i godt hald, og gardbrukarane må dokumentere alt kjøp og sal, osv. – Det er eit strengt regelverk der alt frå mineralsteinen til det minste grasstrå skal vere dokumentert utan sprøytemiddel og giftstoff, fortel Heidi.

Hannele samlar inn turrhøy. Dei både hesjar og turkar høy på bakken. Væren Toffi poserer med damene og grønsaker og bær veks godt. 

I starten ba dei om og fekk råd frå landbruksrådgjevinga om korleis dei kunne pleie enga best mogeleg. Det kom rådgjevarar som tok jordprøver og gav tips om forbetringar. – Vi prøver å halde ved like det som vert kalla «langvarig slåtteeng», der vi ikkje forstyrrar jorda, men samstundes er det viktig å slå graset. Vi kan få vekk vekstar vi ikkje vil ha der med å endre litt på beitestilen. Artig å sjå kva anna vi kan gjere enn å gjødsle og pløye, seier Heidi Yttrehus.

Hannele trur folk kan har lurt litt på kva dei driv på med når dei i mai spring rundt og stadig flytter på både gjerda, sauene og lamma. Det er det som heiter «målretta beiting», men ho overlet til dottera å forklare kva det er.

– Ja, det ser kanskje litt rart ut og vi var spente på korleis sauene ville reagere. Men vi flyttar altså rundt på sauene, let dei beite ein til to dagar på eit forholdsvis lite område, før vi flyttar gjerde og let dei beite på eit nytt område. Det er sokalla «regenerativ beitepraksis», som er å forbetre eit beiteområde. I staden for å ha dyra gåande over eit stort område over tid, og beite det ned, har vi dei på eit mindre område, der dei ikkje er lenge nok til å beite det ned. På den måten held vi nede dei uynskte plantane og fremjar veksten.

– Betyr det at graset veks raskare med kort beiting?

– Ja, med intensiv og kort beiting skyt graset meir fart, medan det tek lenger tid for graset å kome att når det har vore beita lenge på området. Det har vore skikkeleg kjekt å eksprimentere med beiting kort/lengre tid, og sjå med eigne auge at kvaliteten på graset er best der sauene har gått kortast tid, versus lengre beitetid eller inga beiting i det heile.

Saueflokken under flytting i Myrane.

Dei små bruka er viktige

Per dags dato har dei 57 sauer, medrekna lamma. Men talet skal ned att til 27 vinterfora sauer. Det er andre året at dei driv med målretta beiting og Hannele er imponert over kor samarbeidsvillige sauene har vore. – Når eg kjem ut til dei er det akkurat som dei lurer på kvar skal vi no? Dei har vore med på leiken og likar å kome til eit nytt område. Det er kjekt å sjå at det vert meir gras og blomar, og mindre med ugras, der dei beitar.

– Det er praktisk å drive med dette på bøane kring oss her i Sørbotten når sauene nettopp har lamma, før vi slepper dei sør i stranda, der dei går på beite elles. Det opne kyst- og kulturlandskapet der er rekna for truga. Det er både plantar og innsekter som er avhengige av at den typen natur vert halden ved like. Det er skikkeleg motiverande å ha beitedyr der, elles tek einer, tre og buskas over. På det viset medverkar sauene våre til å halde kulturminne som gravrøysene godt synlege, og det tykkjer vi er litt stas å hjelpe til med, seier Heidi.

Mor og dotter brenn også for å halde i hev dei små bruka. – Verda treng dei små bruka, ikkje berre dei store. Ikkje minst no når det vert meir merksemd og alvor kring sjølvberging av mat er det viktig med dei små bruka. Det trengst minimalt med innsatsmidlar for å få til dømes kvalitetskjøt og kvalitetsgrønsaker ut av eit lite bruk som det vi har. Det er arbeidsinnsatsen det kjem an på, seier Heidi Yttrehus.

Saueskinn, karda ull og ferdig spunnen tråd.  

– Tidsoptimismen er ein sjukdom her i huset

Både mor og dotter er nevenyttige og dyktige handverkarar og opptekne av å halde ved like tradisjonshandverk og å lære seg nytt. Dei prøver seg fram med kva produkt dei kan få ut av saueulla og skinna. Nett no arbeider dei med å få ferdige nokre ullfellar. Dei er tova og sydde for hand, og kan brukast som teppe eller sitteunderlag. – Når vi skal lage ullfellar må vi klyppe sauen på rett tidspunkt, i mai/juni. Helst må vi klyppe slik at vi får av heile fellen på sauen i eitt stykke. Klypper vi for seint vert kvaliteten for dårleg. Så sorterer vi ulla i tel (underull) og tog (overull), rensar vekk rusk og kastar skiten ull. Vi syr til for hand, tek vare på den finaste ulla, kardar ho og legg ho inni fellen for toving, fortel Heidi.

– Det er veldig fint arbeid for turre fingertuppar om hausten. Vi får mjuke hender av lanolinen i saueulla, ler Hannele. Det er kjekt arbeid, men store fellar kan vere tunge å arbeide med.

Heidi syner ein ullfell under arbeid. Foto: Magni Øvrebotten.

– Kva kostar ein ullfell med så mykje arbeid bak?

– Kvar ullfell må koste 3-4000 kroner om vi skal ha noko att for det. Dette er handverk, alt er gjort for hand og utan kjemikaliar. Ein ullfell varer i årtider om ein tek skikkeleg vare på han, seier Heidi. Dei tenkjer heile tida på utvikling av nye produkt, til dømes vestar. I år har dei for fyrste gong klypt lam og spunne ulla til handlaga lammullsgarn. Det vart veldig fint ullgarn. – Vi prøver oss fram og har det gøy med det, forsikrar Heidi.

– Eg trur vi ser på dyra på ein annan måte etter at vi byrja med ullfellar. «Fin ull du har!», kan eg tenkje når eg ser på eit lam eller ein sau, fortel Hannele. – Ja, den vesten der kunne eg tenkje meg», vedgår Heidi å ha tenkt. Dei treng ikkje slakte dyret for å bruke ulla heller. No arbeider dei med å få ferdige ullfellane til sauene Elly og Snefrid, for levering til nokon som har tinga.

– Vi har ikkje akkurat lite idear, det skortar heller på tid og energi til å sette dei ut i livet. «Tidsoptimismen» er nesten ein sjukdom her i huset, meiner Heidi, som sjølv er fødselslege i 100 prosent stilling ved sjukehuset i Førde. I vår- og sommarhalvåret  dagpendlar ho Botnane-Førde, men når det blir haust og vinter overnattar ho hjå ein kollega. Når Heidi er i Førde på jobb har Hannele hatt ansvaret for gardsdrifta åleine. Men så dukka det opp ein kar frå Sør-Afrika, som no er 90 dagar der og 90 dagar i Botnane, medan han ventar på opphaldsløyve.

Frå Cape Town til Botnane
James Harris heiter han, og Heidi møtte han på reise i Thailand i 2014. Då budde han der. Dei var kjærastar nokre år før dei skilde lag, men heldt kontakt som vener. I 2022 tok dei opptatt tråden då han kom til Norge for fyrste gong. No planlegg dei bryllaup i juni neste år og håpar han får opphaldsløyve så fort som mogeleg.

Heidi Yttrehus og James Harris. 

– Han har vore her sopass mykje no, at han veit kva han går til. Det er sjølvsagt ein stor overgang frå utkanten av Cape Town til Botnane, men han gler seg til å lande her. Han prøver å lære seg norsk og forstår no meir enn eg trur. James er veldig kreativ og likar å arbeide med mykje forskjellig, så han passar godt inn i prosjektet vårt. Det er han og eg som har klypt sauene denne våren, fortel Heidi. I Sør-Afrika har han vore deleigar i ein kaffibar-kjede, arbeidd som web-designar og med nettsal. Der har han stor kjøkkenhage, med høner og to hundar. – Sauer, hesjing og slåttearbeid er nytt for han, som så mykje anna. Men det var det også for meg då eg kom til Botnane. Vi satsar på kvarandre og trur det skal gå fint, seier Heidi Yttrehus.

Tekst: Magni Øvrebotten 10.08.2024.

Foto: Flesteparten av bileta er private.

Det gamle naustet frå slutten av 1890-talet ligg no midt mellom to flytebrygger på tolv meter. Omlag der Rune Nordbotten står skal det opp eit nytt naust med plass til båtar og sørvisrom for turistar.

Om du har vore i Botnane det siste halvanna året har du kanskje lurt på kva som går føre seg i fjøra på garden til Rune Nordbotten? Saman med gravemaskinkøyrar Ronny Brandsøy har Rune bygt ei ny hamn, der det er plass til åtte mindre båtar. Ved den gamle kaia Piren skal det vere gjestebrygge for to båtar sommarstid.

– Heilt sidan eg tok over garden 1991 har eg tenkt på å få til betre hamneforhold her. Både synna- og vestavinden tek hardt på Piren, og mang ei styggeversnatt har eg måtta opp for å sjå etter båten. Det same gjorde far min, seier Rune Nordbotten.

No er det tidkrevjande arbeidet i sjøen ferdig. Det er uråd med samanhengande arbeid når du skal rette deg etter flo og fjøre. – Det store fjøra var alltid der når eg skulle i fjøsen, så kyrne mine har måtta lære seg fleksitid, seier Rune. Det er til saman mura over 100 meter med mur i hamna, pluss ein halvhøg mur på steinfyllinga inn mot Øvrebotten. Mellom dei to murane i innløpet til hamna er det ein avstand på 25 meter, og det er lagt ut to flytebrygger på 12 meter. Ved dei er det plass til totalt åtte båtar og to plassar er leigde ut fast. Gamlekaia Piren skal han bruke til forskaling og støype 30 centimeter oppå, slik at kaia kjem over flodmålet. Der vert det gjestebrygge for to båtar sommarstid.

Det er lagt ut to slike flytebrygger på 12 meter og det er 25 meter mellom dei to murane som omkransar den nye hamna.

Den nye båthamnen sette frå den nordre muren. Her det plass til åtte mindre båtar.

Viktig å bruke lokale fagfolk

Kva det har kosta vil ikkje Rune Nordbotten snakke om, men det har kosta mykje, både tid, pengar og arbeid, let han om. – Men eg hadde ikkje hatt råd til dette om her ikkje var fagfolk å bruke lokalt. Ronny (Brandsøy) bur på Årebrot og har maskiner der, dermed slepp eg å betale for lang arbeidsreise og transport av eigna maskiner. Ronny er ein flink fyr og vi har samarbeidd om muringa. Han har understreka at det er eg som er sjefen og bestemmer kvar steinane skal ligge, seier Rune og fortel at han har samla på eigna stein sidan 1991. Då var det ein annan lokal gravemaskinkøyrar, Øystein Faye (no pensjonist), som dyrka jord og bygde veg for han, og byrja legge til sides større steinar til hamneføremålet. Rune Nordbotten er oppteken av at det er viktig å bruke dei fagfolka vi har lokalt.

I arbeidet med få på plass ein landgang frå ei av flytebryggene skada Rune sist veke venstre handa. Ho kom i klem mot gravemaskina og det vart brot i tre fingrar og ein vart klemstra.  – Eg var litt uoppmerksam, skulle skunde meg og få det gjort før eg skulle i fjøsen. Slikt er fort gjort, men eg vil understreke at det var mitt ansvar. Det tek seks veker før beina er grodde og så må eg trene mykje for å få fingrane i vigør att, konstaterer Rune Nordbotten.

No er det arbeidet med å jamne ut området på land som står att og det skal opp eit nytt naust, i tillegg til det gamle frå slutten av 1890-talet. – Vi treng eit naust vi kan ha båtane i vinterstid. Naustet vil også innehalde sørvisrom for turistane våre, til sløying, stell og frysing av fisk. Og når vi fyrste byggjer vert det og eit kjølerom for opphenging av hjort.

Dette er badetrappa til jentene mine, seier Rune Nordbotten. Ho er alt teken i bruk, fortel han og siktar til kona Elisabeth og døtrene Bolette, Birthe og Karen. I tillegg har det nyleg kome til gards to barnebarn, som sikkert også får glede av trappa.

– Molbupolitikk å ville ha vekk turistfiske

Opphavleg var det for å få ei trygg hamn for båtane sine at Rune ville bygge småbåthamn ved Piren. Men etter at han byrja med turisme ser han også nytten av å legge til rette for turistane. Han har ei utleigehytte som stort sett er leigd vekk til tyskarar frå 1. mai til ut september. Per no er ti veker alt leigde ut for sommaren 2025.

– Skal vi ha pengar av turistane må vi også legge til rette for dei. Dei som vil ha vekk turistfiske, at kvar turist kan ta med seg heim 18 kg fisk, driv molbupolitikk. Det vil øydelegge mykje for turistnæringa. Eg har ektepar her som reiser rundt fordi dei likar å fiske, og dei kjem att, år etter år. Om det vert redusert fiske vil færre kome. Dei som kjem for å drive tjuvfiske vil kome uansett, meiner Rune Nordbotten. Då han bygde utleigehytta si i 2005/06 var ho ikkje tenkt berre for turistar, men også for familie og avløysarar. I avtalen med det tyske firmaet han samarbeider med har Rune sikra seg at at han kan «låse hytta» til eige bruk når som helst i sesongen, og for kor mange dagar/veker han ynskjer.

I mai i år flytta eldste dottera på garden, Bolette Nordbotten Espedal, heim med familie.  Svigerson Fredrik Espedal seier han ser lyst på at svigerfaren legg til rette for turisme. Kva det kan bli til veit ikkje Rune enno, det får tida vise. – Fyrst må vi få gjort ferdig hamna her, seier han, og ser utover mykje stein som skal flyttast på før hamna på Piren er ferdig. Men det er lettare å få arbeidet gjort på land enn når ein skal rette seg etter flo og fjøre.

Den gamle kaia på Piren blir forskaling til ei 30 cm høgare, støypt kai, der det sommarstid skal bli gjestebrygge for to båtar. 

Det er framleis att ein god del arbeid før anlegget er ferdig, men no er det arbeid på land. 

Tekst og foto: Magni Øvrebotten, 28. juli 2024.

–