,

Tre generasjonar i Seljestokken

Torleif (69) Anita (20) og Nina (44) Seljestokken. Foto: Magni Øvrebotten

På båtverkstaden i Seljestokken arbeider det for tida tre generasjonar Seljestokken. Då Anita Seljestokken var ferdig med militærtenesta i beredskapstroppa på Håkonsvern til jul spurde mor Nina om ho kunne tenke seg å arbeide eit halvår på båtverkstaden? Det kunne Anita, som har jobba her før og er usikker på kva ho vil bli i framtida. I dag trur ho ikkje at ho kjem til å gå i fotspora til mor Nina, morfar Torleif og oldefar Norvald.  – Men mamma tykkjer eg kan ha døra litt på gløtt for det også, ler Anita. På Seljestokken båtverkstad  satsar dei for framtida med å bygge ny verkstadhall.  

– Vi har så mange oppdrag at vi må ha ein stor verkstadhall til for å kunne arbeide under tak, seier Nina Seljestokken, som er dagleg leiar i verksemda. Rett over nyttår fekk dei eit stort oppdrag med å bygge om ein 35 fots sjark frå Lofoten, som gjev dei nok å gjere til jonsokk.

Dette arbeidet får Anita Seljestokken vere med på det halvåret ho skal arbeide saman med mor og morfar, og fire andre på båtverkstaden. – Eg har plass på elektroingeniør-studiet. Det fekk eg sett på vent då eg reiste i det militære. Men eg er framleis veldig usikker på kva eg vil satse på, seier Anita Seljestokken. Ho har kjøpt seg leilegheit i Bergen saman med kjærasten Johannes, som studerer til å bli maskiningeniør. Han har også arbeidd i Seljestokken.

– Eg vaskar, sliper og plastar båtar. Jobben er heilt grei, men du blir gåande litt åleine med alt det verneutstyret vi må bruke i dag. Eg kan ikkje snakke med dei attmed meg når vi går med maske og høyrselsvern heile tida, seier Anita Seljestokken. Nina gjev ho rett i det og seier det er andre tider no enn då bestefar hennar, Norvald, brukte eit kjøkkenhandkle som einaste verneutstyr.

Tre generasjonar Seljestokken i arbeid med båten dei skal levere snart. Foto: Øyvind Fugløy

Håpar på ny hall om eit år

– Vi skal ta ned den grøne bogehallen frå 1980-talet. Båtane har vakse seg ut av den hallen, der er både lågt under taket og trangt. Med å rydde oss litt ekstra plass der får vi ein ny, stor hall i tillegg til den vi alt har, seier Nina Seljestokken.

– Kva kostar ein slik hall?

– Den fyrste store hallen bygde vi i 2008 og då kosta han 3,5 mill. kroner, så det kostar. Men no kan vi gjere arbeidet litt etter kvart. Vi håpar vi får godkjent planane slik at vi kan starte arbeidet til hausten. Er vi heldige kan vi ha hallen klar om eit års tid, seier Nina Seljestokken.

Seljestokken båtverkstad har seks tilsette og arbeidsstokken er rimeleg stabil. Dei tek inn lærlingar og dei to som sist tok fagbrev held fram i arbeid på båtverkstaden framover.

I Seljestokken brukar dei ikkje pengar på reklame. Dei leve på eit godt omdøme som dyktige ombyggarar av sjarkar frå 35 til 40 fot. – Det er ikkje så mange som driv med ombygging av mindre sjarkar slik som vi, så oppdraga strekkjer seg frå Agder til Finnmark. Fraktebåtane går rett forbi i leia her, dermed er det ikkje så dyrt å sende båtane hit for ombygging. Vi stikk berre ut i fjorden og hentar båtane inn til verkstaden, fortel Nina Seljestokken.

Ho har inntrykk av at mange sjarkeigarar no heller byggjer om båtane sine enn kjøper nye. Det vert for dyrt. Og når dei då kjem nordover på vinterfiske med ein ombygd sjark så går rykte om kvar dei har fått det gjort.

 

Fyrste gong det var tre generasjonar på båtverkstaden i Seljestokken. Norvald, Nina og Torleif. Foto: Firdaposten

«Eksamen» neste veke

Den aktuelle sjarken frå Lofoten skal dei både forlenge og gjere breiare, og sette inn ny motor i. – Sjarken skal få meir oppdrift, og når han vert både breiare og lenger kan han frakte meir fisk og toler meir sjø, seier Nina Seljestokken.  Ho brukar faguttrykk som bulb og svinerygg og forklarar dei slik. – «Svinerygg» betyr at vi byggjer ut baugen slik at det vert mindre sjøsprøyt og sjøvatn på dekk. «Bulb» er eit kuleforma utspring, under vatn, midt i baugen, som reduserer bruken av drivstoff.

– Neste veke skal vi ha krengeprøve på sjarken vi har arbeidd med sidan oktober, og må ha ferdig før vi byrjar på den andre. Krengeprøva er sjølve eksamen for oss. Står vi på den skal han lakkast og gjerast ferdig til levering. Det går i eitt, men vi er heldige som har godt med arbeid, seier Nina Seljestokken.

Magni Øvrebotten 03.03.2022.

/av
, ,

Meir regn i Botnane enn i Bergen

Kvar dag i snart 47 år har Rune Nordbotten (58) registrert vêret i Botnane. Han var elleve år då han byrja med det. På veg til fjøsen om morgonen melder han inn vêret i bygda til NRK i Sogn og Fjordane. – Botnane er ein interessant plass å registrere vêret, for her går det eit markert vêrskilje. Det regnar meir her enn i Bergen, fortel Nordbotten engasjert.    

Rune Nordbotten med nedbørsmålaren mellom bustadhuset og fjøsen. Foto: Magni Øvrebotten.

Det byrja med at storebror hans, Atle, på ungdomsskulen fekk i oppgåve å registrere temperaturen i løpet av ei veke. For Atle vart det med den oppgåva, men hjå Rune vekte ho interesse og han tykte det var lite med berre ei veke.  – Den 9. juni 1975 byrja eg å skrive ned maks- og minimumstemperaturar, og frå nyttår i 1976 også nedbør. Så eg har etter kvart ein skikkeleg omfattande statistikk, seier Rune Nordbotten nøgd og vedstår seg stor interesse for både tal, grafar og statistikk. Det trengst nok for å drive med slikt.

– Vêret er ikkje likt, det går i bølger. Vi har til dømes nokre kalde vintrar i kvart tiår. Dei kjem alltid etter kvarandre, to eller tre på rad. I kalde vintrar vert det turrare og mindre nedbør.  Somrane har jamt over vorte litt varmare, men det er større skilnad på dei enn på vintrane Men somrane går i bølger dei også, seier Rune.

Vidare fortel han at våren kjem tidleg i Botnane og hausten seint. Det er sjeldnare med kulde i april, men det kan kome ei frostnatt før 10. mai. No er det sjeldan at bjørka ikkje har sprotte til 17. mai, og sjeldan med kalde haustar. Det er våren og hausten det er størst skilnad på frå tidlegare tider.

Markert vêrskilje

– Botnane er ein interessant plass å registrere vêret, for her går det eit markert vêrskilje. Frå Botnane og innover mot Ålfotbreen har vi flest dagar med nedbør i heile landet, ja, endåtil meir enn i Bergen. Det regnar like mykje i Botnane som i Svelgen, sjølv om det etter «normalen» skal regne meir lenger inne enn her heilt ute på kysten. Det er dei høge fjella våre som gjer det. Botnane får mest nedbør i sønnavind, Svelgen i sørvest-nordvest, og sidan det er jamt meir sønnavind, vert det i to av tre år mest nedbør i Botnane.

Intervjuet med Rune Nordbotten vart gjort 10. januar 2022, eit par dagar før uveret Gyda var varsla med mykje nedbør oppover kysten. Rune meinte at Gyda ikkje kom til å ta så hardt i Botnane, ho vart verre litt lenger inn i fjordane. Det slo til då Gyda kom. – Så lenge vinden er på sør får vi mest nedbør, men når han er på sørvest minkar det fort av her. Men når det ligg lågtrykk ut i havet, som ikkje kjem inn, får vi mykje nedbør i Botnane. Til dømes mykje meir enn i Sørgulen, lenger inn i Gulefjorden, legg han til.

– Eg hugsar vi fekk 60 cm med snø her frå ei byge som låg seks-sju timar og tømde seg ute ved Hovden. Det kom berre fem cm i Husefest rett sør om Botnane. Det snødde herifrå og inn i Svelgen, men der kom det berre halvparten så mykje snø som her. På Kalvåg kom det ein meter med snø, medan dei på Flora berre såg ein blå vegg her nord hjå oss.

– Kva er grunnen til dette?

– Det er ein knekk i landskapet som går nord-sør og svingar mot nord-aust. Det skaper eit vêrskilje, og det som kjem frå nord/nordaust fer til havs når det passerer Botnane. Den sørlege grensa for veret som vert meldt for Nordfjord og nordover går her i Botnane. Men bles det søraust stoppar ho i fjella på kommunegrensa Kinn/Bremanger og i Magnhildskaret, og det vert lite nedbør her på nordsida av fjellkjeda. Då kan det snø ein halv meter på Årebrot og på Flora, og like eins når det regnar om sommaren. Om vinden er på sør-sørvest er det omvendt.

Fjellet Opnaren i Sørbotten er ein viktig grunn til vêrskiljet i Botnane. Foto: Magni Øvrebotten.

Nyttårsorkanen vart eit tidsskilje

Sjølv om Rune Nordbotten ikkje har late seg personifisere med bruk av namn er det han som melder kva vêr det er i Botnane i morgonsendinga til NRK i Sogn og Fjordane. Han hugsar ikkje kor lenge han har drive på med det, men det har blitt nokre år. Målestasjonen hans ligg mellom bustadhuset og fjøsen, så det høver å ta med målinga på veg dit i sekstida om morgonen. Når han er rundt om i fylket på ulike møte merkar han at folk får det med seg og er opptekne av vêret.

– Før nyttårsorkanen i 1991/92 brydde ikkje media seg om veret, men etter den vart interessa stor. Nyttårsorkanen vart eit tidsskilje der som i mykje elles, også for vêrvarslinga. Eg hugsar godt trekantane som kom opp på vêrkartet den nyttårskvelden. Her blest det verst mellom fem og sju om morgonen fyrste nyttårsdag. Bygda såg ut som eit krigsområde. Nyttårsorkanen var det vi kallar «utsynning», ei form for sørvest der tunnakallane (syklon) kom tett og saug vekk det som kom i deira veg. Her på garden tok han heile eternittaket på løa, knekte ein bjelke på 40 cm i diameter. 30 cm av han var kjerneved. Eg saga 100 år gamal al til ved etterpå, det var beinhardt så gnistrane fauk i alen.

– Kor sterk var orkanen her i Botnane?

– Det er det ingen som veit. På Mehuken målte dei 88 meter i sekundet under ekstremvêret  Dagmar 26.12.2011, som vi kom oss bra frå her. Då var vinden beint på vest. Orkan er 32,9 meter i sekundet. Det betyr at Dagmar var tre gonger orkan og det bles endå meir her under orkanen natta til 1. januar 1992. Vi som opplevde den natta gløymer ho aldri. Dei vi då kalla «gamlekarane» hadde aldri opplevd maken til galevêr, og nyttårsorkanen sette ein støkk i mange, både unge og eldre.

Meir snø før?

– Er det berre dårleg hugs når eg påstår at det var meir snø her på 1960-talet enn no?

– Nei, de som var ungar på 1960-talet fekk oppleve meir snø enn nokon annan generasjon på 1900-talet. 1960-åra var dei desidert kaldaste i heile det hundreåret. Det trur eg kom seg av stor forureining. For det vart ei tydeleg forandring då Europa tok tak i forureininga og renska opp på slutten av 1980- og 1990-talet.

– Er det stor skilnad på dei ulike tiåra?

– Ja, 1930-talet var eit mildt tiår. 1940-åra var litt kjølegare, med nokre kalde vintrar i krigsåra, men ikkje så kalde som 1960-åra. På slutten av 1970-talet var det tre kalde vintrar etter kvarandre. Nyttårsdag 1978/79 var det minus 15 grader i Botnane og det er uvanleg kaldt her. Det er berre målt det ein gong til.  Om vi går til dei seinare åra var 2010 eit av dei mest stabilt kalde åra. Desember 2009 til februar 2010 var dei mest stabilt kalde månadane eg har opplevd. Då var her snø heile tida. Han kom og gjekk ikkje, slik han brukar å gjere.

– Kva med årsnedbøren?

– Årsnedbøren går i bølgedalar og er våtast i periodane mellom kalde vintrar. På slutten av 1980-talet og byrjinga av 1990-talet hadde vi fem, seks år med i snitt tre meter nedbør i året. Men den våtaste perioden eg har målt var 2011-17. Dei tre siste åra har vi vore inne i ein litt turrare periode, som vi kanskje er på veg ut av?  Men nedbøren aukar over tid, jamt med temperaturen, som har auka med minst 10-15 % dei siste 40 åra. Når havet vert varmare vert det meir fordamping, og då vert det meir nedbør. Det ser ut som lågtrykka om vinteren har større temperaturskilnad enn før, og det medfører meir uvêr og nedbør, seier Nordbotten.

Det er såleis ingen tvil om at temperaturen generelt har stige, og auken ser ut til å ha vore  jamn i Norge om vi ser han i eit 100 års perspektiv eller meir. – Vi kan ikkje halde fram med det forbruket vi har. Vi brukar opp det ressursgrunnlaget framtidige generasjonar skal leve av, seier Rune Nordbotten.

Rune Nordbotten likar å arbeide med tal, grafar og statistikk. Foto: Magni Øvrebotten

– Eg hugsar kor karane diskuterte vêret når dei var samla på kaia i Korsnesvika. Han Kåre i Kvia (Nøttingnes) var halden for å vere best til å spå veret. Kva vêrmerke har du teke med deg vidare frå dei?

– Eg kan kanskje ikkje så mange som gamlekarane kunne, men ein del har absolutt noko føre seg, medan andre er meir fantasi. Fullmåne og nymåne på same tidsrom etter kvarandre brukar å gje ein fjorten dagars periode med betre vêr enn elles, særleg når det er austamåne, dvs.at han er full og ny etter midnatt og mellom klokka eitt og ti. Han Kåre i Kvia sa at sørausten gav godvêr, men på slutten trur eg sjølv han byrja tvile på månen. Men det er klart at generasjonane før oss var meir avhengige av vêret og trong å forstå seg på det på ein heilt annan måte enn i dag. For dei var vêrmeldingane i radio viktigare å høyre enn noko anna.

Yr.no har tapt seg

Lenge tykte Rune Nordbotten at det var god hjelp i å fylgje med på kva nettstaden Yr.no melde. Men den har tapt seg, synst han. Dei har tilpassa seg mobilbruken og fjerna alt som er for tungt for mobilen, og er dermed lite brukande for dei som er spesielt opptekne av veret. Nordbotten saknar karta som synte prognosane framover i tid. No er det til dømes ein radar som syner nedbør 1,5 time før/etter. Det er for kort tid når han ynskjer å kombinere lokalkunnskap med ulike metodar for analyse som Yr.no hadde tidlegare. – Til dømes finne ut når eg skal gjødsle jorda utan at møkja berre renne vekk. Det bør regne når ein har gjødsla, men ikkje i altfor store mengder, seier gardbrukaren Rune Nordbotten.

– Botnane er kanskje ikkje plassen for dei mest versjuke. Men for dei som likar veksling i vêret er her fint. Det er vinden som skil oss mest frå andre plassar. Vind har vi mykje av, smiler Rune Nordbotten mykjeseiande. Medan han var vekke på skule på 1980-talet tok far hans, Johannes Nordbotten (94), målingane, og no er det avløysarane i fjøsen som må ta dei når Rune er vekkreist. Det er ikkje ei offisiell måling, men målaren i Nordbotten stettar dei krava som Meterologiske har til målarane sine. No automatiserar Meterologiske både nedbør- og temperaturmålarane, det siste fordi det er slutt på dei nøyaktige kvikksølvtermometera. Men Rune Nordbotten har ingen planar om å gje seg med å målet nedbør og vind i Botnane.

Intervju og foto: Magni Øvrebotten 10.02.22.

/av

Årsmøte og kontingent for 2022

Det vert kalla inn til årsmøte i grendalaget laurdag den 19.mars kl. 15.00 i grendahuset i Botnane. I tillegg til å handsame sakene legg vi opp til ein god prat og å ete litt! Velkommen!

Vi legg ut sakspapira her på heimesida  etter kvart som dei er klare- og seinast ei veke før årsmøte. Dei som vil ha saker opp på årsmøte må melde dei inn til leiaren i styret, Åsmund Berthelsen fjorten dagar før årsmøte. Det vil seie den 5.mars.

Dei må meldast til 93237073 eller til asmund.berthelsen@icloud.com

Det er også tid for å betale kontingent for 2022. Satsane er som før, 150 kr for vaksne og 50 kr for dei mellom 7 og 18 år. Betal til vipps 501465  eller bankkonto 3775.65.59177. Hugs å skrive på at det gjeld medlemskap og namn!

/av
,

Ei ulukke og fleire versjonar

Drukningsulukka ved Opnarhella i 1934 har truleg dei fleste som har vakse opp i Botnane høyrt om. Tre menneske omkom, to kvinner og ein mann. Tre andre var nære ved å lide same lagnad. Ulukka skaka folk langt utover bygda, men sjølvsagt mest dei som miste sine og dei som budde i Sørbotten. Der ligg husa tett og fire av seks tun var direkte råka av ulukka.

Dei tre kistene og gravferdsfylgje 14. februar 1934. Frå venstre kista til Aletta Sørbotten, Maria Sørbotten og Harald Sørbotten. Fotografiet er frå ei avis, men vi veit ikkje kva avis.

Beste rådet i den tid var å snakke minst mogeleg om det som hende. Det var heller ikkje lett å spørje, svara var få og stilla rådde. Det var ikkje noko ein snakka om. Heller ikkje til etterkomarane, og dei skjønte ikkje kva dei skulle ha spurt om før det var for seint. Dei store trekka i historia er kjende, men detaljane har vorte opp i brotstykke og fleire versjonar.

Det har også vore tvil om kven som var med båten då han kollsigla 6. februar 1934, men der må vi kunne lite på lensmann Tunold i Bremanger som ramsa opp namna til Bergens Arbeiderblad 7. februar 1934: Harald Sørbotten (42), Aletta Sørbotten (45), Maria Sørbotten (52), Anders Grotle (69), Bernt Sørbotten (51) og Anna Nøttingnes (52). Dei tre fyrste drukna, dei tre siste overlevde.

Anna var ei myndig dame

Sigfred Nøttingnes (1952) er sonason til Anna Nøttingnes (1882-1976) og har overteke garden i Kvia etter farbroren Kåre Nøttingnes. Ulukkesdagen i 1934 ville Anna i gravferda til Hans Husefest, sjølv om mannen Severin (1878-1953) ikkje ville at ho skulle fare. Det var søraust vind og når den kom frå Furuhaugfjellet visste Severin at det vart mykje ròsevind sørover langs stranda. Det var tryggast å halde seg heime, meinte Severin.

Sigfred Nøttingnes. Foto: Magni Øvrebotten

– Men her i huset var det ikkje han bestefar som styrde. Det var ho Anna, som var ei myndig dame. Ville ho noko var det nett det same kva han bestefar sa, fortel Sigfred. Severin hadde hatt hjerneslag året før og gjekk med stokk, så han skulle vere heime. Sigfred si historie byggjer på det farsyster hans, Signy Evensen (1913-2002), fortalde om opplevinga si av denne dagen. Ho var 21 år, hadde flytta til Kalvåg, men var heime i Kvia på besøk.

Sigfred har oppfatta det slik at det var avtalt at Anna og naboane skulle reise med båten til Magnus Sørbotten (1892-1969). Han styrde med både posten, telefonen og bording av bybåten og hadde truleg den største båten i bygda. Ein seksring med tre par årar og segl.

– Han bestefar vart endå meir bekymra då han såg at Magnus kom opp att frå Sørbotsvikja og ikkje vart med båten. Magnus hadde bedt Harald Sørbotten (42 år), på Neset, om å hjelpe seg med å sjøsette båten og segle han sør til Opnarhella. Magnus var ikkje klar til å reise, så han skulle gå stranda til Opnarhella og byte plass med Harald Sørbotten der, fortel Sigfred. Opnarhella er den einaste staden mellom Botnane og Husefest der du kan gå i land frå eller om bord i båt. Det var også råd å gå ein sti mellom Botnane og Husefest, der det no er veg.

– Men kvifor ber Magnus, Harald Sørbotten som ikkje skulle i gravferda, om å føre båten, i staden for å be den sjøvande naboane Bernt Sørbotten om å gjere det?

– Nei, det er eit spørsmål vi aldri får svar på. Det virkar svært rart og har nok medverka til at det også delvis har heitt seg at Bernt ikkje kunne ha vore med ulukkesbåten, seier Sigfred Nøttingnes.

Anna og Severin Nøttingnes og dei seks døtrene. Bak frå venstre: Signy, Konstanse, Borghild og Olga. Framme frå venstre: Jenny, Severin, Anna og Solveig. Dei tre sønene Kåre, Erling og Abraham var openbert ikkje med til fotografen ein gong på slutten av 1940-talet. Foto: Privat.

Ståle Sørbotten (1935) har interessert seg for og skrive mykje om lokalhistoria i Botnane. Sjølv var han ikkje fødd då ulukka hende og han var vaksen før han høyrde om ho.  Inntrykket hans er at det var ei ulukke det vart snakka stilt om. Det vil seie lite, og då vert det ofte fleire teoriar og versjonar, og vanskeleg å vite noko sikkert. Jon Øvrebotten (1930-2010) fortalde Ståle at det var snakk om at seglet hadde vore bunde då båten kollsigla. – Det var så usannsynleg at det kunne skje når ein så røynd mann på sjøen som Bernt Sørbotten var med at det delvis vart trekt i tvil at han var med? I ròsevind skulle ein ikkje binde seglet, men ha det laust kring eit T-forma feste bak på ripa. Då kunne ein slakke seglet om det kom ei vindròse som kunne kvelve båten, og dermed tok ein vinden ut av seglet, forklarar Ståle Sørbotten.

Men i fylgje lensmann Tunold i Bremanger si liste om kven som var med båten (BA 7. februar 1934) var både Bernt og far hans, Anders Grotle, med ulukkesbåten. Det stadfesta også døtrene til Maria og Bernt Sørbotten, Ranveig Øvrebotn (1922-2019) og Elida Kjelkenes (1927), då underteikna intervjua dei i 2018/19. Sidan både faren og bestefaren var med båten rekna dei med at det var deira båt som vart brukt, og at Bernt styrde.

Det kjenner Sigfred Nøttingnes seg sikker på at ikkje var tilfelle: – Bernt sin båt var ein færing med to par årar. I den ville det knapt ha vore plass til seks personar, som dei var om bord i fylgje det lensmannen sa til avisene. Eg er overtydd om at det var Magnus Sørbotten sin båt som vart brukt. Eg hugsar at det dei kalla «ulukkesbåten» låg i nausten hans då eg var gutunge. Det var alltid med ei viss uhygge vi såg i den båten. Eg trudde han var i naustet framleis, men det er han ikkje, og eg veit ikkje kvar han tok vegen, seier Sigfred Nøttingnes.

Naustet til Magnus Sørbotten som hyste det Sigfred Nøttingnes hugsar dei kalla «ulukkesbåten». Foto: Sigfred Nøttingnes.

– Bestefar kom gaulande heim att

Attende til 1934. Severin Nøttingnes var så redd for dei som tok ut med båten at han gjekk opp på Aksla, eit høgdedrag opp under fjellet i Sørbotten, der du ser heilt til Husefest. Derifrå såg han at ein sterk ròsevind kvelva båten.

– Han bestefar kom gaulande heim att og fortalde om det som hadde skjedd. Far min, Erling (1915-1987) var ein 18-19 år, og la på sprang sørover stranda. Han var den fyrste som kom til, bortsett frå Magnus Sørbotten, som stod på land og såg båten kollsigle utan sjølv å kunne gjere noko. Tante Signy sprang etter far min og var den andre som kom til. Ho opplevde ulukkesstaden som svært kaotisk, fortel Sigfred.

Han fortel vidare at Erling symde ut og fekk tak i mora Anna, og han og Signy også fekk nabokona Maria på land. Då hadde det kome til fleire folk og andre tok over opplivingsforsøka på henne. Dei tre kvinnene hadde hamna under seglet då båten kollsigla, om lag 15 meter frå land. Bernt Sørbotten og Anders Grotle var på kvelvet. Harald Sørbotten hamna i sjøen og fekk tak i to årar. – Signy fortalde at Harald hadde prøvd å symje til land med eit tau til Magnus, slik at dei skulle få meir kontroll med båten. Men det lukkast ikkje, seier Sigfred stille.

Ungdomsbilete av Erling Nøttingnes

Heltehistoria om den unge Erling som berga mor si med å blåse liv i ho og bere henne heim over aksla er den historia som har levd på folkemunne i Botnane frå denne ulukka. Hengande over skuldra hans rann Anna tom for vatn. Ho var dårleg, men kom seg til hektene att etter å ha vore sengeliggande i to veker.
– Far min fortalde ingenting om ulukka, og eg spurde ikkje heller. Trur knapt eg hadde fått noko svar om eg hadde gjort det. Det er tante Signy sin versjon eg har høyrt og fortel vidare, seier Sigfred.

– Kor lang tid trur du det tok frå bestefar din såg det skje til det kom fram folk til hjelp på ulukkesstaden?

– Det må ha teke bestefar om lag fem minutt å ta seg ned frå Aksla og varsle. Far min kan ha brukt 10-15 minutt på å springe sør til Opnarhella, og dei som fossrodde med båt frå Botnane brukte vel om lag ein halvtime. Vi må rekne med at Magnus var åleine på land med den kollsigla båten i om lag 20 minutt, medan dei i båten kjempa for livet. Ei av dei var kona hans, Aletta. Sjøen er på det kaldaste i februar. Signy fortalde at det var vind og forferdeleg kaldt den dagen. Så om dei ikkje drukna må dei ha frose i hel på den tida det tok før alle var på land. Harald leita dei etter med båt før dei fann han, fortel Sigfred Nøttingnes.

Den andre båten

Vidar Sørbotten (1948) er sonason til Maria og Bernt Sørbotten, far hans heitte Ulrik Sørbotten (1912-1996). Vidar er historieinteressert og van med å leite i ulike arkiv. Difor ba underteikna han om hjelp til å finne ut meir om ulukka, etter at eg fekk den fyrste avisartikkelen frå Statsarkivet i Bergen. Statsarkivar Yngve Nedrebø svara meg over natta på fyrste førespurnad og eg skjønte at det var meir å hente der (sjå meir om ulukka på sida for historikk).

Ulrik Sørbotten fortalde heller ikkje mykje om ulukka. Men Vidar hugsar at faren sa at båten som hang i taket på «Buda hans Bernt» vart skadd i drukningsulukka, og at bestefar Bernt hadde bestemt at den ikkje skulle på sjøen meir. Den båten hang i taket på buda til ho vart teken av nyttårsorkanen i 1991/92.

– Eg oppfatta det far min sa slik at det var denne båten som hadde kollsigla. Difor rekna eg med det same som tantene mine, Ranveig og Elida, at det var bestefar sin båt dei brukte ulukkesdagen. Men etter at eg fekk vite at båten til Magnus Sørbotten vart kalla «ulukkesbåten», at han også vart sett på land etter ulukka, og at Sigfred sjølv har sett han i naustet, ja, då vert det sannsynleg at det var båten til bestefar Bernt som vart brukt til å ro sørover med for å hjelpe, seier Vidar Sørbotten.

I Firda Folkeblad (Florø) 9. februar 1934 står det at Bjarne Sørbotten (1908-1996, nabo til Aletta og Magnus Sørbotten) såg ulukka skje då han jaga geitene sørover stranda. Han sprang heim og fekk med seg Ulrik Sørbotten (son til Maria og Bernt, og far til Vidar), Hans Øvrebotten (nabo på Håjen) og Magnus Øvrebotten (svigerson til Maria og Bernt). Dei skal ha kasta seg i fyrste båten dei fekk tak i og rodde på harde livet til ulukkestaden ved Opnarhella. Dei var framme etter om lag ein halvtime og var med og fekk folk på land.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vidar Sørbotten ved grava til Harald Sørbotten. Foto: Mai Liss Hellingsæther Sørbotten.

 

Tre dagar etter ulukka skriv Firda Folkeblad dette: «Ulrik Sørbotten fekk tåg på seg, sprang i sjøen og fekk Harald paa land. Han var daa heilt livlaus. Bergingsmennene gjorde utifraa godt arbeid». Etter om lag ein time kom det motorbåt frå Husefest. Situasjonen må ha vore kaotisk og det avspeglar seg også i det avisene skriv.

Skulle jage geitene sørover

Sommaren 2021 intervjua eg Randi Grutle, fødd Hamrebø, systerdotter til Harald Sørbotten, om oppveksten hennar i Botnane. Randi vart fødd i 1942 og hugsar berre tre ting ho vart fortalt om ulukka. Det eine var at grunnen til at Magnus Sørbotten ikkje kunne vere med båten frå Botnane var at han fyrst skulle jage geitene sine sørover stranda. Det andre var at morbroren Harald hadde berga Anna Nøttingnes, før han sjølv drukna. Det var grunnen til at Anna seinare vart fadder til Randi, vart ho fortalt. Og ho hugsa at Anna hadde omsut for henne. Dette er berre nok eit døme på at historia har ulike detaljar og versjonar frå tun til tun, og delvis frå avis til avis.

Føremålet med å samle avisartiklar og skrive om denne ulukka har vore å få fram kva som skjedde før alle med kjennskap til historia er borte. I alle høve i grove trekk. Det var i siste liten og det finst heilt sikkert fleire versjonar og detaljar vi ikkje kjenner. Det seier seg sjølv at det må ha vore dramatisk, vondt og skilsetjande både for dei som var med, dei som prøvde å hjelpe og dei mange som måtte leve med fylgjene av ulukka. Det er mest så ein forstår at det var best å ikkje snakke om det, eller i alle høve prate stilt.

Magni Øvrebotten 02.02.2022.

/av
,

Sauene gjorde at det vart Botnane

Heidi Yttrehus og nokre av sauene som gjorde at ho kjøpte seg gard i Botnane. Foto: Hannele Turunen.

– Eg har lenge hatt lyst til å bu ein stad der eg kunne ha eigne sauer. Her kunne vi overta 14 villsauer som det var lagt fint til rette for både med fjøs og beite. I tillegg likte vi naturen, med hav og fjell nær innpå oss. Det var fleire ting som klaffa, men sett på spissen var sauene mykje av grunnen til at vi flytta til Botnane, fortel Heidi Yttrehus. Ho kjøpte garden av Jacqueline og Alex Mannaart og flytta til Botnane saman med mor si, Hannele Turunen, den 1. november 2021.

Dei fekk ein dramatisk start då det byrja å brenne i kjøkkenvifta om kvelden fredag 23. november. Dei hadde ete middag og Hannele skulle slå av vifta, men det gjekk ikkje. Det byrja gnistre og lukte røyk. Heidi drog ut sikringane og ringde 110.
– Etter at sikringane var ute følte vi at vi hadde kontroll, så eg sa med brannvakta at dei ikkje trong kome. Det høyrde dei ikkje på. Vi tykte det var litt flaut då dei kom med to brannbilar og mannskap etter 55. minutt. Men det var godt at dei undersøkte alt, snakka med oss og fekk sjekka at det ikkje var skader på anna enn vifta, som vi fekk lempa ut, seier Heidi.

I ettertid har dei sjølvsagt tenkt på at hadde dei ikkje vore på kjøkkenet då det byrja brenne kunne huset deira ha vorte eit stort bål i løpet av kort tid. Hendinga avdekka også at 110-sentralen i Bergen ikkje varsla det lokale brannvernet i Botnane/Årebrot, slik dei skal. Dei fleste i bygda står på lista over dei 110-sentralen skal varsle med melding på mobil når det brenn. Bygdefolket har ein hengar med enkelt brannutstyr å hjelpe seg med til det kjem brannbilar frå Svelgen eller Florø, etter om lag ein time.

 

Den tolv år gamle hunden likar ikkje at dei har flytta. Det er ein Parson Russel terrier med namnet Yoshi Al Ghouti. Foto: Magni Øvrebotten.

Lege i spesialisering

– Ja, det har vore to innhaldsrike og spennande månadar, seier Hannele. Begge føler at dei er tekne vel imot. – Vi har hyggelege naboar og folk stoppar og pratar. Det er kjekt at folk tek seg tid til å snakke med oss, seier Heidi. – Eg er veldig glad for den gode mottakinga vi har fått. Folk tek kontakt og kjem innom. Det likar vi. Det at folk ser oss og har tid til ein prat opplever eg som ei tryggheit. Vi kan spørje folk om råd og hjelp. Eg håpar berre at vi kan hjelpe attende når vi er litt meir etablerte, seier Hannele Turunen.

Heidi Yttrehus er 31 år og var ferdig utdanna lege i 2016. Ho held på med spesialisering i gynekologi og fødselshjelp. Difor må ho til sjukehuset i Førde der det er fødeavdeling. Ho byrjar i jobb der 1. februar og skal gå 24 timarsvakter, døgn- og dagvakter, og har ei leilegheit ho kan bruke når ho ikkje kan reise heim.
– Eg har prøvd å få det til slik at eg kan vere mest her i Botnane. Men eg hadde ikkje våga å ta på meg dette åleine. Det er bra at mor mi kan vere her og sjå etter dyra når eg er vekke, seier Heidi. Ho ynskjer seg fleire båtavgangar frå Årebrot (Villevika) til Florø og omvendt. Det vil gjere det lettare både å bu her og arbeide vekke.

Heidi har arbeidd som lege både i Molde, Snåsa og Haugesund. – Legelivet er ofte omflakkande når du er nyutdanna. Men dei siste 2,5-3 åra har eg arbeidd i Haugesund, fortel Heidi.

Dette er husa på garden i Sørbotten. Foto: Magni Øvrebotten.

– Er du ein idealist?

– Ja, distrikts-Norge treng alt, også legar. Eg vert stundom trist og frustrert over at alle folk liksom må bu i byar. Men i staden for å klage på at andre ikkje gjer som eg tenkjer, får eg gjere det sjølv. Eg har budd både i byar og på bygda og kome til at når eg er i byen saknar eg den roa og pulsen som er på bygda. Men eg saknar aldri byen når eg er på bygda. Då har eg tenkt at, ok, då må eg gjere noko med det. Botnane er eit slik tiltak.

Plasskrevjande hobbyar

Både mor og dotter likar å bu i rolege omgjevnadar og ha god plass. Dei trivst med å vere ute i alt slags ver og ha kort veg til både fjellet og havet. Frå stove- og kjøkkenvindauga sine i Sørbotten ser dei utover Frøysjøen og Pollen i Botnane, og bak huset ruvar fjellet Opnaren.

Sauene held kulturlandskapet ved like. Foto: Hannele Turunen.

– Her er det råd å gjere alt eg likar å gjere. Her er ikkje trafikkstøy, men masse plass. Både Heidi og eg har plasskrevjande hobbyar. Vi likar å halde på ute med dyr og hage. Vi gler oss til å finne ut av kva vi kan få til å vekse i kjøkkenhagen som alt er her. Å sylte og safte, sanke bær og sopp, og fiske er slikt eg likar å drive på med, seier Hannele Turunen.

Begge driv mykje med handarbeid. Hannele strikkar, heklar, syr og fotograferer. Heidi likar å spinne og er særleg interessert i historisk handverk, korleis dei gjorde ting før?
I Haugesund har ho vore med i ein vikingklubb der ho lærde å veve og sy tradisjonelle kle. No har ho lyst til å halde fram med det. – Når eg lærer meg gamalt handverk får eg veldig respekt for alt det arbeidet kvinner har gjort i dårleg lys fram gjennom tidene. Eg har lært meg å spinne på handtein og gler meg til å bruke ull frå eigne sauer til det, seier Heidi Yttrehus.

Etter at dei flytta til Botnane har dei hatt nok å gjere med å gjere seg kjende med sauene, og snikre og måle i huset. Nett no riv dei eit rom der det skal bli nytt bad.

Aner frå Karelen og Ytrehus

Namnet Hannele Turunen røpar finske anar. Ho stammar frå Karelen i Finland, men vaks opp i Sverige. Hannele vart fødd i 1966 og kunne ikkje eitt ord svensk då foreldra hennar fekk seg arbeid i bilindustrien (Volvo) i Gøteborg og familien flytta dit på 1970-talet. – Elles er eg ein kjærleiksimport frå Sverige til Norge i 1992. Eg møtte far til Heidi, Bjarte Yttrehus, i Gøteborg, då han studerte der. Farfar til Heidi, Asgeir Yttrehus, kom frå Ytrehus i Bremanger, fortel Hannele.

Både mor og dotter er glade i å fiske. Her er det Hannele som er ute med fiskestanga. Foto: Heidi Yttrehus.

– Ja, vi brukte å vere på Ytrehus og Kalvåg med far min. Vi fiska, fiska og fiska. Trass i det vart eg veldig glad i både å fiske og ete fisk, seier Heidi.

– Vi kalla Heidi «Fiskarjenta» då ho var lita. Fekk ho fisk med poteter, gulrøter og saus var ho nøgd. Etter all fiskinga om somrane åt vi fisk eit halvår etterpå, ler Hannele. Ho har arbeidd som sekretær og kontorleiar på sjukehus, og budd i Fredrikstad dei siste tolv åra. Hannele og mannen har to barn, og skilde lag for mange år sidan.

– Vi er ikkje versjuke

Intervjuet med Hannele og Heidi vart gjort dagen før ekstremveret Gyda var varsla innover kysten. Dei driv og lærer seg at lausøyre anten må bindast godt fast eller kome under tak.
– Vi har hatt mykje moro av at vi ikkje heilt veit kva som er vårt av det som er ute. Ein dag kom det ein kar med ein stor balje han hadde funne på flukt. Han meinte baljen høyrde heime her og vi takka og tok mot. Men etter kvart skal vi få kontroll på dette. Og så må vi prøve å få kontroll på alt vatnet, som no renn frå alle kantar, seier Hannele.

– Vi er ikkje versjuke som typar. Her skifter veret veldig fort. Du kan gå ut i sol og det regnar før du kjem att, og omvendt. I helga var det stilt og kaldt vinterver, i morgon er det varsla høljeregn, seier Heidi. Sjølv tykkjer ho regnet er avslappande. Det gjeld berre å ta på seg gode kle og gå ut. Veret er fasinerande, samstundes som vi skal ha respekt for naturkreftene.

Det er ikkje ofte snøen ligg lenge i Botnane, men ved årsskiftet 2021/22 gjorde han det. Her er nokre av sauene på heimebøen. Foto: Hannele Turunen.

– Det bles andre stader også, ja, både i Gøteborg og Fredrikstad. Men her i Botnane er vi ikkje beskytta av ein by, vi får det rett i fleisen. Det kjennest ekstra sterkt når sjøen er så nær. Men dette var noko av det vi let oss sjarmere av med Botnane, seier Hannele Turunen.

Det er gått åtte månadar sidan Heidi Yttrehus tok seg ein spontan tur til Botnane i mai 2021. Ho hadde sett at garden var lagt ut for sal og at her var sauer. Heidi hadde vore rundt om og sett på fleire gardar, men anten var dei for store eller så var det så mykje å fikse at ho ikkje ville ta i ferd med det.

– Vi tenkte og funderte litt att og fram om vi skulle våge å satse i Botnane. Så såg vi at det skulle vere bygdehelg her midt i juli, men guida turar rundt om i nærområdet. Då reiste vi begge og var med på fleire av turane, og fekk sett naturen. Ei tid etterpå bestemte vi oss og eg kjøpte garden. Så langt har eg ikkje angra, seier Heidi Yttrehus.

Intervju Magni Øvrebotten 12.01.2022.

/av

Lyst til å bu ved havet ?

Har du lyst til å bu ved havet, nær Frøysjøen i ein lengre eller kortare periode? No er  leilegheita i grendahuset i Botnane i Bremanger kommune ledig for utleige!

Huset er frå 1927 og leilegheita vart pussa opp på 1990-talet. Ho er i to etasjar med kjøkken, to stover, fire soverom og bad/vaskerom. Leilegheita har enkel standard og  mobilt breiband, internett, fjernsyn og varmepumpe.

Romma er enkelt møblerte og kjøkkenet har nødvendig utstyr for matlaging. På soveromma er det rammemadrasser (90×200). Ved langtidsleige kan folk bruke eigne møblar og eigendelar, og då vert møblar og utstyr lagra på loftet. Det er grendalaget som eig dette utstyret. Sjå bilete frå leilegheita her

Leiga er på 6000 kroner i månaden, medrekna straum.

Leilegeita ligg i Øvrebotten, Frøysjøvegen 2964. Det er bussamband morgon og ettermiddag til og frå båtsamband til Florø. Reisetid til Florø med buss/bil og båt er 25-30. minutt. Reisetid til kommunesenteret Svelgen med bil er 45-50 minutt, og med bil til Florø er det vel ein time.

Meir informasjon om Botnane, grendahuset og grendalaget finn du på heimesida www.Botnane.no og på fjesboksida til Botnane og Årebrot grendalag.

Ta kontakt med grendalaget

Er du interessert så ta kontakt med Botnane og Årebrot grendalag v/Åsmund Berthelsen (styreleiar).

Mobil: 93 23 70 73
E-post: asmund.berthelsen@icloud.com

 

Meir om huset og bygda

 

 

/av
,

Kva skal vi arrangere, arbeide med – og få til i 2022?

Styret i grendalaget har drøfta planane for året vi nyleg har starta på, 2022. Vi stiller størsmål  med kva for arrangement vi skal satse på. Skal vi slutte med søndagskafeane? Skal vi ha sommarhelga/basaren 15.-17.juli eller helga etter, den 22.-24.juli? Kva saker skal vi arbeide med? Fiber, mobildekning, utbetring av veg, busskur og veglys? 

Styret vil sette vidare utvikling i dei to bygdene på dagsorden.

Kom med synspunkt! Vi invterer til søndagskafe i Botnane søndag den 6.februar kl.16.00 for å diskutere – og så vedtek grendalaget ein plan for arbeidet på årsmøte laurdag den 19.mars! 

 

Slutte med søndagskafeane?

Styret drøfta mellom anna kva vi gjer med søndagskafeane vi har hatt den fyrste søndagen i månaden. Frammøte har variert, men stort sett få som har kome. Noko skuldast nok korona og smittvernet, men det har gått jamt nedover med oppslutninga om kafeane. Vi må kanskje vurdere andre måtar og andre tidspunkt å samlast på?

Kva gjer vi med søndagskafeane? Det har vore ujamt med folk og stadig færre som kjem. Skal vi slutte med kafeane og finne på noko anna? Bilete er frå ein kafe med godt frammøte. Tidlegare stortingsrepresentant Tore Storehaug som slektar frå Husefest var med på kafeen.

Når vi har hatt eit innslag, orienteringar om aktuelle saker eller litt kultur, har det kome fleire. Difor er vi ute etter idear til program for møta/kafeane vi inviterer til, som kulturinnslag (dikt,sang, musikk?) eller aktuelle saker/tema vi kan ta opp. Og kanskje noko som kan engasjere den yngre garden i bygdene?

Kom med forslag!

17.mai og hjortefest er sjølvsagt!

17.mai-feiring, sommarbasar og hjortefest reknar vi som sjølvsagt! Det siste tek jegarane seg av.  Den festen har vi i Botnane. 17.mai har vi på Årebrot. Og her treng vi ein komite. Fint om nokon melder seg.

Sommar- og bygdehelg

Styret tenkjer at vi gjer som i fjor sommar, å ha ei sommarhelg eller bygdehelg der vi har den tradisjonelle basaren, men der vi også har anna program både fredag, laurdag og søndag. Kyrkja har sagt dei er interessert i å ha utegudsteneste på Jørnjorda den helga.

Bilete er frå fellesturen vi hadde frå Årebrot til Husefest under sommarhelga i fjor. Styret planlegg for ei ny slik helg komande sommar.

Om det ikkje var så mange med, hadde vi to fine og kjekke turar i fjor sommar. Så vi planlegg for fellesturar til sommaren også.

Er det andre ting det kan vere interesse for å ha denne helga? Og skal vi satse på midt i juli, 15.-17. eller helga etter 22.-24.juli? Ber om innspel både på innhald og datoar? Vi tek sikte på å ha det når det er mange som er på ferie i bygdene.

Fiskekonkuranse i Nøre vatnet er ein kjekk aktivitet, også for dei minste. Då det satsar vi på.

Å arbeide for å få ubetra, utvida og rusta opp Frøysjøvegen er ei viktig sak for grendalaget. Men kva andre saker skal grendalaget arbeide med og for?

Fiber, mobilsamband og veg

Både Kinn og Bremanger kommune har lova å få på plass fiber! Men grendalaget reknar med å måtte stå på for at det skjer så fort som mogleg. Vi skal dytte på så godt vi greier!

Og så er det å få gjort noko med Frøysjøvegen, frå Myklebust til Villevika. Her trengst både vedlikehald og utbetring. I juni handsamar fylkestinget investeringsprogrammet for fylkesvegane. Så der må vi arbeide for meir midlar til utbetring og vedlikehald av fylkesvegar!

Grendalaget må på nytt ta opp spørsmålet om redusert fartsgrense gjennom Botnane! I tillegg må vi ta opp sak om å bygge eit busskur med ljos i Myrane, og vi har hatt på programmet å få vegljos frå Myrane og fram til husa i Sørbotten.  Kom gjerne med synspunkt på dette også! Og om det er andre saker vi skal arbeide med  – inn mot kommunen og fylkeskommunen!

Gjestehamner?

I siste styremøte vart det også teke opp om grendalaget skal arbeide for å få til organiserte gjestehamner i Botnane og på Årebrot. Dette må sjølvsagt organiserast i samarbeid med private.

Husa våre

Grendalaget eig no grendahuset på Årebrot.  Og vi har ansvaret for huset i Botnane, men der er kommunen formell eigar. Det er behov for vedlikehald og reparasjonar av båe husa. Styret tenkjer at det er behov for å leige ein del hjelp til dette. Det er vanskeleg å få gjort alt på dugnad. Men det vert som tidlegare minst eit par dugnadslaurdagar for å gjere mindre arbeid på dei to eigedomane. I tillegg eig grendalaget kaihuset på Villevika. Her er det behov for å gjere mykje.

Grendalaget har no ansvaret for to hus. Styret meiner vi må leige meir hjelp for å få gjort alt av vedlikehald og reparasjon. Men det vil framleis verte behov for dugnad slik som her i Botnane i 2020. Frå venstre Åsmund Berthelsen, Asgeir Øvrebotten og Elisabeth Ruud Nordbotten.

Mange medlemmer og solid økonomi 

Grendalaget har godt økonomi, og vi reknar med å få ein del meir midlar inn i samband med overtakinga av grendahuset på Årebrot.

Grendalaget hadde nesten 140 betalande medlemmer i 2021. Det er positivt at så mange er med – og at så mange utanbygds også er opptekne av det som skjer i dei to bygdene.

Vidare utvikling ?

I 2022 vil grendalaget sette vidare utvikling i Botnane og på Årebrot på dagsorden. Kva gjer vi for å få fleire til å busette seg her? Det fyrste vi gjer er å lyse ut leilegheita i skulehuset for utleige til folk som vil bu der meir fast. Vi vil også invitere grendalaget på Askrova til ein kafe eller eit møte for å høyre kva dei har gjort for å få tilflytting.

Og så vil vi meir formelt ta opp ei vidareføring av Frøysjøvegen aust- og sørover via Terøya til Florø. Det minkar reiseavstanden mykje til byen – og det kan opne for at det vert meir utbygging på Årebrot. Om det er folk vil? Også eit aktuelt tema på ein kafe eller eit møte.

 

Styret i grendalaget, frå venstre Åsmund Berthelsen, leiar, Nina Seljestokken, nestleiar, Tone Seljestokken, Helen Aasen og Vetle Aase Øvrebotten. Nina, Tone og Vetle er på val på årsmøte den 19.mars. Og Åsmund er på val som leiar. Varamedlemmer til styret er Jens Anders Sunde Midtbø, John Sande og Jurate Tamosiuiene er varamedllemmer som er på val kvart år. Ei valnemnd førebur vala som skal vere på årsmøte den 19.mars.

Foto: Magni Øvrebotten

 

 

 

/av

Kort om huset og bygda

På strekninga Botnane-Årebrot er det omlag 50 fastbuande personar, som anten arbeider i området eller pendlar til arbeid i Florø og Svelgen. Det er skule- og arbeidsruter med båt til/frå Florø morgon og ettermiddag, frå ferjekaia på Villevika (Årebrot). Dei som arbeider i Svelgen køyrer Frøysjøvegen nordover mot fylkesveg 614. Grendalaget arbeider for å få fleire båtruter for å gjere det lettare både å bu og arbeide i området.

Næringslivet i Botnane er gardsbruk med sauer, kyr og utegangarfe og eit settefiskanlegg for aure. I Seljestokken er det båtverkstad og steinbrot, og heilt sør mot ferjekaia på Villevika held Brandsøy maskin til. Sjå meir om nærlingslivet her

I desse bygdene var det tidlegare mange fiskarbønder, som livnærte seg av ein kombinasjon av fiske og jordbruk. Det er det ikkje lenger, men båtliv og fiske i sjøen er ein kjær aktivitet for mange.

Frå skulehus til grendahus

Grendahuset i Botnane var skulehus frå 1927 til 1975, og ligg i Øvrebotten. Leilegheita var lærarbustad og vart pussa opp for utleige på 1990-talet. Ho har vore utleigd i kortare og lengre tid sidan den tid.

Leilegheita ligg i den nordre delen av huset, med eigen inngang. Her er to stover, kjøkken og bad/vaskerom nede, og fire soverom, gang og loft oppe. Frå tømmerstova er det utsikt mot sjøen, medan dei andre romma vender mot fjella og skogen, og leike- og parkeringsplassen på baksida av huset.

Grendahuset og området rundt vert halde ved like og rydda på dugnad av bygdefolket. Det er viktig at dei som leiger her har respekt for det, og tek omsyn til at dette er både eit utleige- og forsamlingshus som folk i bygda er glad i og vernar om.

 

Diktarstien i Botnane

Forfattaren Jan-Magnus Bruheim (1914-88) budde på to rom i denne leilegheita frå 1978 til 1985. Han var fasinert av roa og stilla han fann i Botnane, naturen og det omskiftelege veret. Han skreiv eit eige dikt om skulehuset.

I 2018 vart Diktarstien i Botnane opna, 4,3 km lang, med ti dikt av Jan-Magnus Bruheim, plasserte der han vart inspirert til å skrive dei. Dikta «Huset som talar» og «Den annsame» finn du på baksida av grendahuset. Der er det inngang til forsamlingslokalet i bygda, som vert brukt til små og store samkomer.

I den gamle skulestova i grendahuset er det eit mindre lokale med delar av den gamle skule- og folkeboksamlinga og skulpturar av kunstnaren Aase Botnmark. Her har det vore både barnedåp og julemesse (sal av handarbeid), og rommet eignar seg godt til mindre møte og lag.

 

 

Flott tur- og sykleområde

Både i Botnane og på Årebrot er det mykje flott natur med både merka og ikkje merka stiar og vatn med fisk i. Frå Botnane er det merka stiar til fjella Opnaren, Middagsnova, Storehornet og Botnanipa. Herifrå kan ein også gå kortare turar til Nøre- og Søre dalen og Skudalen.

På Årebrot er det merka DNT-løype frå Årebrot til Grytadalen. Starten går innover i Uradalen med mykje storvaksen furuskog. Det er også eit fint turterreng frå Husefest og over mot Årebrot, og i Husefestmarka. Mellom Husefest og Botnane ligg Bugen naturreservat, «Regnskogen i Botnane», med over 100 år gamal bjørk- og furuskog, og mange andre treslag, innsekt- og soppartar.

Det er også fint å sykle langs Frøysjøvegen frå Botnane til Villevika, langs den merka Nordsjøløypa. Her syklar ein langs stranda mot Frøysjøen, der hovudskipsleia går rett forbi i dag som ho gjorde i bronsealderen. Meir informasjon om turar her

 

 

Kulturminneløype

I 2021 vart det opna ei kulturminneløype mellom Botnane og Årebrot, der det ligg over 40 graverøyser frå bronse-og jernalder. Dei fire største graverøysene i  Botnane er av dei fremste kulturminna i landet frå bronsealderen. Dei er no skilta og gjort meir tilgjengelege for folk. Det er også informasjonsskilt om graverøysene i Seljestokken og på Villevika, der gravrøysene ligg som perler på ei snor langs stranda. Les meir her

Eit aktivt grendalag

Botnane og Årebrot grendalaget arbeider med viktige saker for bygdene, både om å få fiber, betre mobilsamband, utbetringar av vegar og meir. Laget har stått i spissen for å få til både Diktarstien og kulturminneløypa om gravrøysene frå bronsealderen. Og grendalaget arrangerer dugnadar og sosiale samkomer som kafear, basar, 17.mai, hjortefest og no sist sommar ei bygdehelg med fellesturar og sommarbasar. Laget driv også ei aktiv side på Fjesboka for å halde folk oppdaterte om det som skjer.

Meir informasjon om Botnane og Årebrot, både i fortid og notid, finn du på heimesida www.botnane.no og på fjesboksida 

Til slutt litt folkeopplysing: Botnane er den sørlegaste bygda på fastlandet i Bremanger kommune, tvers over Frøysjøen frå Kalvåg. Grensa til Kinn kommune går i Husefest. Svelgen er kommunesenter i Bremanger kommune, som er omkransa av Kinn kommune. Den kommunen er laga av gamle Flora kommune i sør og gamle Vågsøy kommune i nord.

 

 

 

/av
,

Treng fleire stjernestopp med Kystvegekspressen

Kystvegekspressen (Sylvarnes) ved kai på Villevika. Grendalaget ynskjer fleire stjernestopp som ikkje vil ta meir enn fem minutt, men vil ha mykje å seie for dei som reiser. Foto: Magni Øvrebotten

Botnane og Årebrot grendalag ynskjer stjernestopp på Villevika for alle båtrutene til Kystvegekspressen, som går mellom Florø og Måløy. – Båten passerer Villevik på veg mellom Florø og Smørhamn, og eit stopp her tek mindre enn fem minutt, skriv nestleiar Nina Seljestokken i eit brev til Kinn kommune. Kommunen oppmoda grendalaga om å kome med ynskje etter at Skyss/Vestland fylkeskommune inviterte kommunane til å kome med innspel vedkomande ruteendringar for buss, båt og ferje i 2022. Samferdsleutvalet i Vestland fylkeskommune skal ha saka føre i slutten av januar.  

– På strekninga Botnane-Årebrot er det eit aktivt næringsliv med mellom 25-30 arbeidsplassar, og eit meir fleksibelt transporttilbod gjer kvardagen langt enklare for oss. Det gjeld både for fastbuande, hyttefolk og pendlarar, seier Nina Seljestokken, som i tillegg til å vere nestleiar i grendalaget er leiar for Seljestokken båtverkstad.

Eit betre og meir fleksibelt rutesamband er viktig for busettinga i Botnane og Årebrot. Foto: Nina Seljestokken

Dei som til dømes bur i Florø og arbeider på båtverkstaden og steinbrotet i Seljestokken må kome seg med båten kl. 06.50, elles kjem dei seg ikkje på arbeid utan å køyre privatbil ein times tid. Det går ikkje båt til Villevika før om ettermiddagen.

– For dei kan rutebåten kl. 08.30 vere eit alternativ. Den sokalla «politikarruta». Båten har ofte få passasjerar, så det er god plass til oss. For dei fastbuande i Botnane og på Årebrot vil det vere eit stort framsteg om Kystvegekspressen kom opp om Villevika kl. 11.45, på veg attende til Florø. Då kan dei handle, gå til doktar eller besøke folk utan å måtte bruke heile dagen i Florø. I dag kjem dei til Florø lenge før butikkane opnar, seier Nina Seljestokken.

Ho er overtydd om at eit betre og meir fleksibelt rutesamband er viktig for busettinga. Ho veit om folk som vurderer å busette seg her, som går i turnus i Florø, og for dei ville desse rutetidene passe. Også hyttefolket er interesserte i fleire stjernestopp for å kunne bu på hytta og pendle til jobb, noko som også vil auke busettinga.

Nina Seljestokken har stundom prøvt å ringe Kystvegekspressen når båten er på veg attende til Florø, for å få dei opp under Villevika. Men det har dei ikkje lov til når staden ikkje står som stjernestopp i ruteheftet. – Villevika er merka av med nokre få stjernestopp, men altså ikkje 08.30-ruta frå Florø på yrkedagar. På laurdagar kan du ta Kystvegekspressen frå Florø til Villevika kl. 13.00, men båten kjem ikkje oppom på returen. Når det er skikkeleg styggever og dårlege køyreforhold over Magnhildskaret vinterstid er det betre å ta den bilførande Kystvegekspressen (må tinge plass) til ferjeleiet på Årebrot, enn til å køyre rundt med hjarte i halsen, seier Nina Seljestokken, nestleiar i Botnane og Årebrot grendalag.

 

Styret i Botnane og Årebrot grendalag med frå venstre, Åsmund Berthelsen (leiar), Nina Seljestokken (nestleiar), Tone Seljestokken, Helen Aasen og Vetle Aase Øvrebotten. Foto: Magni Øvrebotten.

 

 

Magni Øvrebotten 10.01.22.

 

 

/av
,

Steinbrotet må tøme lagra

 

 

– Det har vore ein stille haust ved steinbrotet i Seljestokken, november og desember var ekstra stille og lagera våre var fulle. Difor måtte vi permitere sju tilsette i januar, men no er fire av dei attende på jobb og eg reknar med at alle er det om ikkje så lenge.  No håpar vi å kome oss skikkeleg i gang att. Det er ikkje ofte vi har så store leveransar som i dag, 16.000 tonn med stein, og torsdag kjem det ein ny båt for å hente stein, seier Trond Sleire.

Han er dagleg leiar for DC Seljestokken Aggregates AS. Steinbrotet har bytt namn, men eigaren er den same, belgiske Group de Cloedt. Dei tre anlegga deira på Eikefet, Halsvik og Seljestokken har fått samlenamnet DC Resources Norge.

– Pandemien gjorde det vanskeleg å få tak i båtar og utgiftene til frakt aukar, fortel Sleire. Båtane vil gå med dei varene dei tener mest på, og det er ikkje stein. Den store lastebåten som låg ved kai måndag skal til Hull i England, der steinen  skal brukast til asfalt. Mesteparten av steinen frå Seljestokken går til asfalt, og sidan asfaltlegging er litt sesongbetont vert det som regel mindre levering vinterstid.

Til saman arbeider det 19 personar på steinbrotet i Seljestokken. Ti av dei arbeider i turnus, fire veker på og fire veker av. Ni arbeider dagtid og i administrasjonen.

Pandemien skapte ein god del problem i fjor på denne tid. Då det var vanskeleg å få inn arbeidskrafta frå utlandet. – Vi er nokså avhengige av dei, og etter at dei vart vaksinerte og kan teste seg på grensa har det gått greitt, seier Trond Sleire. Han håpar og trur at alle dei permiterte er attende i jobb om ikkje så lenge.

10.01.22. Magni Øvrebotten

 

/av